Wypadek drogowy lub wypadek przy pracy może skutkować nie tylko obrażeniami fizycznymi, ale również pozostawić trwały ślad w psychice poszkodowanego. Polski system prawny daje możliwość uzyskania rekompensaty za doznane krzywdy, którą jest zadośćuczynienie po wypadku. 

Jego główną podstawę prawną stanowi art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią kwotę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Za jakie krzywdy można otrzymać zadośćuczynienie po wypadku?

Krzywda obejmuje wszelkie negatywne przeżycia związane z wypadkiem. Mogą to być zarówno cierpienia fizyczne wynikające z bólu, leczenia czy rehabilitacji, jak i cierpienia psychiczne, takie jak stres pourazowy, lęk przed powrotem do codziennych aktywności, depresja czy utrata poczucia bezpieczeństwa.

Sądy zwracają uwagę, że ustalane zadośćuczynienie po wypadku musi odzwierciedlać całokształt poniesionych przez poszkodowanego skutków. Znaczenie mają między innymi rodzaj i rozmiar obrażeń, czas leczenia, intensywność bólu, trwałość następstw zdrowotnych, wiek poszkodowanego, ograniczenia w życiu zawodowym i prywatnym oraz rokowania na przyszłość.

Kto odpowiada za wypłatę zadośćuczynienia?

W przypadku wypadków komunikacyjnych odpowiedzialność najczęściej ponosi ubezpieczyciel sprawcy na podstawie obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Jeżeli sprawca nie posiadał ubezpieczenia lub nie został ustalony, w określonych przypadkach odpowiedzialność przejmuje Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.

Przy wypadkach przy pracy odpowiedzialność pracodawcy może wynikać z przepisów Kodeksu cywilnego, jeżeli ponosi on winę za zdarzenie. Poszkodowany może wówczas dochodzić roszczeń uzupełniających ponad świadczenia wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Możliwa jest również odpowiedzialność zarządcy nieruchomości, organizatora wydarzenia czy innego podmiotu, którego zaniedbania doprowadziły do powstania szkody.

Jak ustalana jest wysokość zadośćuczynienia?

Przepisy nie przewidują żadnych tabel ani sztywnych stawek ustalających zadośćuczynienie po wypadku. Każda sprawa jest oceniana indywidualnie.

Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim stopień cierpień fizycznych i psychicznych, długość leczenia, liczbę przebytych zabiegów, konieczność rehabilitacji, trwały uszczerbek na zdrowiu oraz wpływ obrażeń na dalsze życie poszkodowanego.

Zadośćuczynienie po wypadku ma charakter kompensacyjny. Oznacza to, że jego wysokość powinna w możliwie największym stopniu rekompensować doznaną krzywdę, nie prowadząc jednak do nieuzasadnionego wzbogacenia poszkodowanego. Takie stanowisko zostało wyrażone m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2011 r. (I PK 145/10).

Warto pamiętać, że procent trwałego uszczerbku na zdrowiu ustalony przez lekarza nie przesądza automatycznie o wysokości należnego zadośćuczynienia po wypadku. Jest jedynie jednym z wielu elementów ocenianych przez sąd lub ubezpieczyciela.

Jakie dokumenty warto zgromadzić?

Im lepiej udokumentowane zostaną skutki wypadku, tym większa szansa na uzyskanie odpowiedniej rekompensaty. Dokładnie zebrane dowody to Twój klucz do sprawiedliwości – dzięki nim ubezpieczyciel nie zaniży należnej Ci kwoty ubezpieczenia, a Ty otrzymasz pełną rekompensatę za doznane krzywdy. 

Podstawowe znaczenie mają dokumentacja medyczna, karty informacyjne ze szpitala, wyniki badań, opinie lekarzy specjalistów oraz dokumentacja rehabilitacji. Pomocne są również zdjęcia obrażeń, rachunki za leczenie, zaświadczenia psychologiczne oraz zeznania świadków.

Jak wygląda procedura dochodzenia zadośćuczynienia po wypadku?

Pierwszym etapem jest zgłoszenie szkody podmiotowi odpowiedzialnemu lub jego ubezpieczycielowi. W zgłoszeniu należy opisać przebieg zdarzenia, wskazać doznane obrażenia oraz określić wysokość dochodzonego zadośćuczynienia za krzywdę wraz z uzasadnieniem.

Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych zakład ubezpieczeń powinien co do zasady wypłacić odszkodowanie lub zadośćuczynienie po wypadku w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody. Jeżeli wyjaśnienie okoliczności sprawy wymaga więcej czasu, świadczenie powinno zostać wypłacone niezwłocznie po wyjaśnieniu sprawy, jednak co do zasady nie później niż w terminie 90 dni od zgłoszenia, chyba że toczy się postępowanie karne lub cywilne.

Poszkodowany może skierować sprawę do sądu, jeśli ubezpieczyciel zaniży zadośćuczynienie po wypadku lub całkowicie odmówi jego wypłaty. 

Czy można otrzymać wyższe zadośćuczynienie po wypadku niż propozycja ubezpieczyciela?

Postępowanie sądowe pozwala na przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego, w tym uzyskanie opinii biegłych lekarzy różnych specjalności. To właśnie opinie biegłych często mają decydujące znaczenie dla ustalenia rzeczywistego rozmiaru krzywdy, a w kolejnym etapie pomagają ustalić odpowiednie zadośćuczynienie po wypadku. 

Sąd nie jest związany stanowiskiem ubezpieczyciela i samodzielnie ocenia wszystkie okoliczności sprawy. Jeżeli uzna, że wypłacona kwota była niewystarczająca, może zasądzić dodatkowe zadośćuczynienie po wypadku wraz z odsetkami za opóźnienie.

Czy zadośćuczynienie po wypadku ulega przedawnieniu?

Co do zasady zastosowanie znajduje art. 442¹ Kodeksu Cywilnego. Roszczenie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł dowiedzieć się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Termin ten nie może jednak przekroczyć dziesięciu lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę.

Jeżeli szkoda wynikła z przestępstwa, roszczenie przedawnia się z upływem dwudziestu lat od dnia popełnienia przestępstwa, niezależnie od chwili, w której poszkodowany dowiedział się o szkodzie.

Dlaczego warto dochodzić swoich praw?

Zadośćuczynienie po wypadku nie cofnie skutków ani nie usunie cierpienia. Może jednak zapewnić środki na dalsze leczenie, rehabilitację oraz poprawę jakości życia, a także stanowić wyraz prawnego uznania doznanej krzywdy.

Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny, dlatego nie warto rezygnować z dochodzenia roszczeń. W wielu przypadkach dokładna analiza okoliczności zdarzenia oraz właściwe udokumentowanie skutków wypadku pozwalają uzyskać znacznie wyższą rekompensatę za doznane krzywdy, zarówno na etapie postępowania likwidacyjnego, jak i przed sądem.

FAQ

Czy zadośćuczynienie po wypadku przysługuje tylko po wypadku komunikacyjnym?

Nie. Można dochodzić go również po wypadku przy pracy, błędzie medycznym, upadku na źle utrzymanym chodniku czy innym zdarzeniu, które spowodowało uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia z winy innej osoby lub podmiotu.

Czy trzeba czekać na zakończenie leczenia, aby wystąpić o zadośćuczynienie po wypadku?

Nie zawsze. Roszczenie można zgłosić wcześniej, choć w praktyce zakończenie leczenia lub poznanie rokowań często ułatwia określenie pełnego rozmiaru krzywdy. Jeżeli po wypłacie świadczenia ujawnią się nowe skutki wypadku, w określonych przypadkach możliwe jest dochodzenie dalszych roszczeń.

Czy wysokość trwałego uszczerbku na zdrowiu decyduje o wysokości zadośćuczynienia po wypadku?

Nie. Procent uszczerbku jest jedynie jednym z elementów oceny. Równie istotne są cierpienia psychiczne, wpływ obrażeń na codzienne życie, długość leczenia oraz trwałość następstw wypadku.

Czy od decyzji ubezpieczyciela można się odwołać?

Tak. Poszkodowany może złożyć reklamację lub odwołanie od decyzji ubezpieczyciela, a jeżeli nie przyniesie to oczekiwanego rezultatu – skierować sprawę do właściwego sądu powszechnego.

Unieważnienie kredytu frankowego od wielu lat pozostaje jednym z najważniejszych obszarów sporów pomiędzy konsumentami a bankami. W centrum tych postępowań znajduje się ocena zgodności z prawem postanowień umownych dotyczących mechanizmu indeksacji oraz zakresu obowiązków informacyjnych banków wobec kredytobiorców. Dlatego też w licznych wyrokach sądy potwierdzają, że nieprzejrzyste klauzule przeliczeniowe oraz brak pełnej informacji o ryzyku walutowym mogą prowadzić do unieważnienia kredytu frankowego.

Z radością informujemy o kolejnym spektakularnym sukcesie naszej Kancelarii w walce o prawa kredytobiorców. 30 czerwca 2026 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie (sygn. akt I ACa 1179/24) oddalił apelację Banku BPH S.A., czyniąc prawomocnym wyrok stwierdzający unieważnienie kredytu frankowego. Dla naszych klientów oznacza to pełne uwolnienie się od zadłużenia i perspektywę spokojnej przyszłości.

Czego dotyczyło postępowanie przeciwko Bankowi BPH o unieważnienie kredytu frankowego?

Spór pomiędzy naszymi klientami a BPH dotyczył umowy kredytu hipotecznego, którą klienci zawarli 28 sierpnia 2006 r. z GE Money Bank S.A. Głównym przedmiotem sporu była ocena zgodności z prawem mechanizmu indeksacji kredytu do franka szwajcarskiego, jak również postanowień, które umożliwiały bankowi jednostronne ustalanie kursów walut.

W pozwie kredytobiorczyni wskazała, że umowa przewidywała zastosowanie kursu kupna przy wypłacie kredytu i kursu sprzedaży przy spłacie rat, przy czym bank określał oba kursy wyłącznie na podstawie tabel, nie wskazując obiektywnych zasad ich ustalania. Zdaniem naszej klientki klauzule te miały charakter abuzywny, ponieważ pozwalały bankowi wpływać na wysokość zadłużenia i rat kredytu.

W toku postępowania nasz klientka podniosła również, że bank nie wywiązał się z obowiązku rzetelnego poinformowania o obciążeniach, w związku z czym unieważnienie kredytu frankowego stało się w pełni uzasadnione.

Bank kwestionował roszczenia, twierdząc, że prawidłowo poinformował klientkę o ryzyku, a kursy, które stosował miały charakter rynkowy. Sąd nie podzielił tej argumentacji i uznał, że postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji naruszały prawa konsumenta oraz prowadziły do zachwiania równowagi kontraktowej stron, co w  konsekwencji pozwoliło na unieważnienie kredytu frankowego.

Dlaczego orzeczono unieważnienie kredytu frankowego?

Wymiar sprawiedliwości w obu instancjach nie miały wątpliwości, że postanowienia dotyczące indeksacji są wadliwe i stanowią podstawę, by orzec unieważnienie kredytu frankowego.  

Główne argumenty sądu to:

• Brak transparentności: Bank przyznał sobie prawo do jednostronnego ustalania kursów kupna i sprzedaży CHF w swoich tabelach, nie podając w umowie żadnych obiektywnych kryteriów ich wyznaczania.
• Niedopełnienie obowiązku informacyjnego: Klientka nie została poinformowana o nieograniczonym ryzyku kursowym. Co więcej, zamiast rzetelnej symulacji, oferowano jej zapewnienia o stabilności franka.
• Naruszenie równowagi kontraktowej: Mechanizm indeksacji został sformułowany tak, że konsument nie był w stanie oszacować rozmiaru swojego świadczenia, co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy.

Sąd uznał, że po wyeliminowaniu wadliwych zapisów, umowa nie może być dalej wykonywana, w wyniku czego musi zostać uznana za nieważną w całości.

Jakie skutki finansowe gwarantuje unieważnienie kredytu frankowego?

Sąd Okręgowy w Szczecinie, wyrokiem z 20 lutego 2024 r., zasądził od Banku BPH S.A. na rzecz naszej klientki kwotę 280 028,62 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, które biegną od 21 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty. Należy podkreślić, że suma ta obejmowała wszystkie świadczenia, które kredytobiorczyni spełnia na podstawie nieważnej umowy kredytu, w tym raty kapitałowo-odsetkowe oraz opłatę manipulacyjną. 

Gdy bank wniósł apelację, Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z 30 czerwca 2026 r. oddalił środek odwoławczy, w pełni podtrzymując rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji stwierdzające unieważnienie kredytu frankowego. Dodatkowo zasądził na rzecz naszej klientki  8 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W toku postępowania bank powoływał się również na prawo zatrzymania, domagając się zabezpieczenia zwrotu wypłaconego kapitału kredytu. Sądy uznały jednak ten zarzut za nieskuteczny, co nie wpłynęło na końcowe rozstrzygnięcie sprawy.

Dlaczego sąd odrzucił zarzut zatrzymania?

W toku postępowania Bank BPH S.A. podniósł zarzut zatrzymania, domagając się uzależnienia obowiązku zwrotu świadczeń od wcześniejszego zaoferowania przez kredytobiorczynię zwrotu kwoty 316 693,00 zł, odpowiadającej wpłaconemu kapitałowi kredytu. Sądy obu instancji nie uwzględniły jednak tego zarzutu.

Sąd uznał, że skorzystanie z prawa zatrzymania w okolicznościach tej sprawy było sprzeczne z celem tej instytucji. Wskazał, że unieważnienie kredytu frankowego jest zasadne, w związku z czym obie strony są zobowiązane do zwrotu świadczeń pieniężnych.

Sąd ocenił także, że powołanie się przez bank na prawo zatrzymania pozostawało w sprzeczności z celem przepisów regulujących tę instytucję. Sąd Apelacyjny w Szczecinie w całości podzielił to stanowisko, oddalił apelację banku i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji stwierdzające unieważnienie kredytu frankowego.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ): 

Dlaczego zarzut zatrzymania został oddalony?

Sąd uznał, że unieważnienie kredytu frankowego stanowi podstawę do rozliczeń, przy czym właściwym sposobem rozliczenia stron jest potrącenie wzajemnych wierzytelności, a nie prawo zatrzymania.

Co dzieje się po stwierdzeniu nieważności umowy?

Co do zasady strony powinny zwrócić sobie wzajemnie otrzymane świadczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Kiedy umowa kredytu frankowego może zostać uznana za nieważną?

Jeżeli zawiera niedozwolone postanowienia umowne, które naruszają prawa konsumenta i uniemożliwiają dalsze wykonywanie umowy. W takim przypadku unieważnienie kredytu frankowego może zostać przeprowadzone w sądzie. 

Na wielu prywatnych nieruchomościach od kilkudziesięciu lat znajdują się słupy energetyczne, gazociągi, linie napowietrzne czy inne urządzenia infrastruktury przesyłowej. Wielu właścicieli nie zdaje sobie sprawy, że brak podjęcia odpowiednich działań prawnych może doprowadzić do sytuacji, w której przedsiębiorstwo przesyłowe nabędzie służebność przesyłu przez zasiedzenie. W praktyce może to oznaczać utratę możliwości dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości.

Czym jest służebność przesyłu i jak wpływa na prawo własności?

Zanim można wyjaśnić, na czym polega zasiedzenie, warto przypomnieć, czym jest sama służebność przesyłu. Jest to ograniczone prawo rzeczowe uregulowane w art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego, obowiązujące od 3 sierpnia 2008 r. Umożliwia przedsiębiorcy przesyłowemu korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatacji urządzeń przesyłowych, w szczególności wykonywania konserwacji, napraw, modernizacji czy usuwania awarii.

Ustanowienie służebności przesyłu nie pozbawia właściciela prawa własności, jednak ogranicza sposób korzystania z nieruchomości. Co do zasady ustanowienie tego prawa następuje za wynagrodzeniem i może nastąpić na podstawie umowy, orzeczenia sądu albo po spełnieniu ustawowych przesłanek przez zasiedzenie.

Kiedy przedsiębiorstwo przesyłowe może nabyć służebność przez zasiedzenie?

Zasiedzenie służebności przesyłu polega na nabyciu przez przedsiębiorstwo przesyłowe prawa do korzystania z cudzej nieruchomości wyłącznie wskutek upływu czasu, bez konieczności zawierania umowy z właścicielem i bez obowiązku zapłaty wynagrodzenia. Z prawnego punktu widzenia zasiedzenie następuje z mocy prawa. Oznacza to, że sąd nie ustanawia służebności przesyłu, lecz jedynie stwierdza, że została ona nabyta wcześniej wskutek spełnienia ustawowych przesłanek.

Podstawę prawną stanowi art. 292 Kodeksu cywilnego w związku z art. 172 Kodeksu cywilnego. Przed wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego instytucji służebności przesyłu sądy dopuszczały możliwość zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, co zostało potwierdzone między innymi uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 22 maja 2013 r. (III CZP 18/13).

Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby doszło do zasiedzenia służebności przesyłu?

Aby mogło dojść do zasiedzenia służebności przesyłu, konieczne jest spełnienie wszystkich przesłanek przewidzianych w przepisach. Pierwszą z nich jest istnienie trwałego i widocznego urządzenia. Mogą to być między innymi słupy energetyczne, linie napowietrzne czy oznaczony gazociąg. W przypadku urządzeń znajdujących się pod powierzchnią gruntu ocena spełnienia przesłanki widoczności może zależeć od okoliczności konkretnej sprawy.

Drugim warunkiem jest nieprzerwane korzystanie z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności. Przedsiębiorstwo powinno wykonywać uprawnienia związane z eksploatacją urządzeń w sposób ciągły przez wymagany ustawą okres. Trzecią przesłanką jest upływ odpowiedniego terminu – 20 lat w przypadku posiadania w dobrej wierze albo 30 lat w przypadku posiadania w złej wierze.

Ciężar wykazania, że doszło do zasiedzenia, spoczywa na przedsiębiorstwie przesyłowym. To ono powinno przedstawić dowody pozwalające ustalić moment rozpoczęcia korzystania z nieruchomości oraz spełnienie pozostałych przesłanek.

Jakie skutki wywołuje zasiedzenie służebności przesyłu dla właściciela nieruchomości?

Najistotniejszym skutkiem zasiedzenia służebności przesyłu jest utrata przez właściciela możliwości dochodzenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności na przyszłość. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 30 listopada 2016 r. (III CZP 77/16) właścicielowi nieruchomości obciążonej wskutek zasiedzenia służebnością przesyłu nie przysługuje również roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości za okres poprzedzający zasiedzenie.

Dlatego ustalenie, czy doszło już do zasiedzenia służebności przesyłu, ma istotne znaczenie dla oceny przysługujących właścicielowi roszczeń.

Jak właściciel może przerwać bieg zasiedzenia służebności przesyłu?

Jeżeli termin zasiedzenia jeszcze nie upłynął, właściciel nieruchomości może podjąć działania prowadzące do przerwania biegu zasiedzenia. Przerwanie biegu zasiedzenia może nastąpić między innymi poprzez wniesienie do sądu pozwu o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, wniosku o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem albo roszczenia negatoryjnego.

Samo skierowanie pisma do przedsiębiorstwa przesyłowego nie powoduje przerwania biegu zasiedzenia. Znaczenie mają wyłącznie czynności podejmowane przed sądem lub innym właściwym organem, zgodnie z art. 175 w zw. z art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego.

Dlaczego analiza sprawy dotyczącej służebności przesyłu jest tak istotna?

Sprawy dotyczące służebności przesyłu i jej zasiedzenia wymagają każdorazowo szczegółowej analizy stanu faktycznego oraz dokumentacji dotyczącej nieruchomości i urządzeń przesyłowych.

Znaczenie mają między innymi data posadowienia infrastruktury, sposób korzystania z nieruchomości, dokumentacja techniczna oraz ocena spełnienia ustawowych przesłanek zasiedzenia. Dopiero analiza tych okoliczności pozwala ustalić, czy przedsiębiorstwo mogło nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie oraz jakie roszczenia nadal przysługują właścicielowi nieruchomości.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ):

Po ilu latach następuje zasiedzenie służebności przesyłu?

Co do zasady po 20 latach, jeśli przedsiębiorstwo działało w dobrej wierze, lub po 30 latach w przypadku złej wiary. Dobra lub zła wiara oceniana jest na dzień wejścia w posiadanie służebności.

Czy po zasiedzeniu właściciel traci prawo do wynagrodzenia za przeszłość?

Tak. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 30 listopada 2016 r. (sygn. III CZP 77/16), właścicielowi nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości za okres poprzedzający zasiedzenie.

Czy można obalić zarzut zasiedzenia podniesiony przez przedsiębiorstwo?

Tak. Możliwe jest wykazanie, że przedsiębiorstwo działało w złej wierze (co wydłuża termin do 30 lat), że nastąpiła przerwa w biegu zasiedzenia (np. wskutek wcześniejszego powództwa), że doszło do zmiany przebiegu infrastruktury, albo że posiadanie nie było nieprzerwane.

Materiał przygotowany przez eksperta Piotra Najdę.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w połączonych sprawach C-261/25 Ścierbek oraz C-262/25 Drózdzik. Rozstrzygnięcie dotyczy jednej z kluczowych kwestii w sporach frankowych, czyli momentu, od którego należy liczyć termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu.

Wyrok TSUE potwierdza, że bieg terminu przedawnienia roszczenia banku nie rozpoczyna się ani w dniu wypłaty kredytu, ani w chwili wpisania podobnych postanowień do rejestru klauzul niedozwolonych. Decydujące znaczenie ma moment, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec banku związanie warunkami umowy.

Od kiedy należy liczyć przedawnienie roszczenia banku o zwrot kapitału?

Zgodnie z kierunkiem wskazanym przez TSUE, bank może dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału dopiero wtedy, gdy konsument wyraźnie zakwestionuje umowę i powoła się na ochronę wynikającą z przepisów dotyczących nieuczciwych warunków umownych. W praktyce może to nastąpić na przykład przez złożenie reklamacji, wezwania do zapłaty albo pozwu przeciwko bankowi.

Trybunał uznał, że dopóki konsument nie podejmie takiego działania, bank nie ma podstaw do przyjęcia, że powstało po jego stronie roszczenie o zwrot kapitału wynikające z nieważności umowy. Właśnie dlatego termin przedawnienia nie może rozpocząć biegu wcześniej.

Czy wyrok TSUE zmienia dotychczasowe zasady w sprawach frankowych?

Najnowsze orzeczenie TSUE nie jest przełomem w tym znaczeniu, że nie odwraca dotychczasowego kierunku wykładni. Przeciwnie  potwierdza linię orzeczniczą, w której Trybunał akcentuje konieczność zachowania równowagi między ochroną konsumenta a możliwością rozliczenia świadczeń po nieważności umowy.

Jak wskazuje mec. Wojciech Bochenek:

Jakie znaczenie wyrok ma dla frankowiczów?

Dla kredytobiorców frankowych wyrok ma przede wszystkim znaczenie praktyczne. Potwierdza, że samo występowanie w umowie klauzul niedozwolonych albo ich podobieństwo do postanowień wpisanych do rejestru klauzul niedozwolonych nie wystarcza do rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia banku.

Istotna jest aktywność samego konsumenta. To moment, w którym kredytobiorca formalnie zakwestionował wobec banku związanie umową, może wyznaczać początek trzyletniego terminu, w którym bank powinien podjąć działania zmierzające do dochodzenia zwrotu kapitału.

Jednocześnie wyrok nie oznacza, że każda sprawa zakończy się w taki sam sposób. Jeżeli bank zwlekał z podjęciem działań po otrzymaniu informacji o zakwestionowaniu umowy przez konsumenta, sąd nadal może badać, czy roszczenie banku nie uległo przedawnieniu.

Czy każda sprawa frankowa będzie oceniana indywidualnie?

Wyrok w sprawach C-261/25 i C-262/25 daje sądom krajowym ważną wskazówkę interpretacyjną, ale nie przesądza automatycznie o wyniku konkretnych postępowań. Kluczowe będzie ustalenie, kiedy konsument po raz pierwszy zakwestionował umowę wobec banku oraz jakie działania bank podjął po tej dacie.

W praktyce sądy będą analizować między innymi treść reklamacji, wezwań do zapłaty, pozwów, odpowiedzi banku oraz daty czynności procesowych. Dopiero na tej podstawie możliwe będzie ustalenie, czy roszczenie banku o zwrot kapitału zostało zgłoszone w terminie.

Jak podkreśla mec. Wojciech Bochenek:

Czego bank może dochodzić po stwierdzeniu nieważności umowy?

TSUE ponownie zaakcentował, że skutkiem stwierdzenia nieuczciwego charakteru postanowień umownych powinno być przywrócenie sytuacji, w jakiej konsument znajdowałby się, gdyby abuzywnych zapisów w umowie nie było. Oznacza to konieczność rozliczenia świadczeń spełnionych przez obie strony.

Bank może zatem dochodzić zwrotu kapitału udostępnionego kredytobiorcy, jednak nie oznacza to prawa do dodatkowego wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Rozliczenie stron powinno odbywać się zgodnie z przepisami krajowymi oraz standardem ochrony konsumenta wynikającym z dyrektywy 93/13.

Mec. Wojciech Bochenek zwraca uwagę, że:

Jakie obowiązki wyrok TSUE nakłada na banki?

Rozstrzygnięcie TSUE oznacza również, że po zakwestionowaniu umowy przez konsumenta bank powinien działać z należytą starannością. Od tego momentu bank ma możliwość oceny swojej sytuacji prawnej i podjęcia decyzji, czy chce zabezpieczyć własne roszczenia.

Mec. Wojciech Bochenek podkreśla:

Oznacza to, że wyrok chroni bank przed sytuacją, w której jego roszczenie uległoby przedawnieniu jeszcze zanim konsument podjął jakiekolwiek formalne działania. Jednocześnie nie zwalnia banku z obowiązku terminowego dochodzenia swoich roszczeń po zakwestionowaniu umowy przez kredytobiorcę.

Co wynika z wyroku TSUE C-261/25 i C-262/25?

Wyrok TSUE w połączonych sprawach C-261/25 i C-262/25 porządkuje zasady dotyczące przedawnienia roszczeń banków po unieważnieniu umów frankowych. Trybunał potwierdził, że termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału należy liczyć od momentu, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec banku związanie warunkami umowy.

Rozstrzygnięcie nie zamyka jednak dyskusji w konkretnych sprawach. Każde postępowanie będzie wymagało analizy dat, dokumentów oraz działań podjętych przez obie strony. Jeżeli bank nie dochował należytej staranności i zbyt późno wystąpił z roszczeniem, kwestia przedawnienia nadal może mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy.

Artykuł powstał na podstawie materiałów opublikowanych w serwisach biznes.pap.pl, prawo.pl oraz xyz.pl

Doczekaliśmy się długo oczekiwanego rozstrzygnięcia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie, która mogła całkowicie zmienić układ sił w sporach frankowych. Pytanie prejudycjalne zadane przez Sąd Okręgowy w Warszawie (sygn. akt XXVIII C 23399/22) dotyczyło kluczowej kwestii: kiedy zaczyna biec trzyletni termin przedawnienia roszczeń banku o zwrot kapitału w przypadku nieważności umowy kredytowej.

Czy sprawa C-261/25 przyniesie przełom w kwestii przedawnienia roszczeń banków?

Sprawa, na tle której zadano pytanie, dotyczyła frankowiczów, którzy zakwestionowali umowę z 2008 roku dopiero w 2019 roku. Bank pozwał ich o zwrot kapitału w 2022 roku, a kluczowym argumentem obrony był zarzut przedawnienia. Sąd krajowy powziął wątpliwość, czy termin ten powinien biec od daty wypłaty kredytu, od daty wpisu klauzuli do rejestru niedozwolonych, czy też od momentu, w którym konsument pierwszy raz zakwestionował umowę kredytu. 

Który moment wyznacza początek biegu przedawnienia roszczeń banku?

W sprawie o sygn. akt XXVIII C 23399/22 bank domaga się od kredytobiorców zwrotu kapitału (460.000 PLN) po tym, jak umowa z 2008 roku została uznana za nieważną z powodu zawarcia w niej klauzul niedozwolonych. Frankowicze podnieśli zarzut przedawnienia, argumentując, że bank jako profesjonalista powinien był liczyć się z nieważnością umowy znacznie wcześniej.

Sąd odsyłający wskazał na trzy główne koncepcje rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczeń banku, które wyłoniły się w polskim orzecznictwie:

1.Data wypłaty kapitału: Gdyby przyjąć tę datę, roszczenie banku w omawianej sprawie przedawniłoby się już w 2011 roku.

2.Data wpisu klauzuli do rejestru klauzul niedozwolonych: Przyjęcie tego momentu oznaczałoby przedawnienie roszczeń w 2017 roku (wpis nastąpił w 2014 r.).

3. Data zakwestionowania umowy przez konsumenta: To koncepcja najkorzystniejsza dla banków, zgodnie z którą termin biegnie np. od daty reklamacji klienta (w tej sprawie od 2019 r.), co pozwoliłoby bankowi na skuteczny pozew aż do końca 2022 roku

Czy moment zakwestionowania umowy przez konsumenta wyznacza początek biegu przedawnienia roszczeń banku?

 Spór w sprawie koncentruje się na ustaleniu momentu, od którego należy liczyć trzyletni termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału wypłaconego na podstawie umowy kredytowej uznanej następnie za nieważną z powodu zawarcia w niej klauzul abuzywnych. Rozstrzygnięcie tej kwestii ma zasadnicze znaczenie dla oceny, czy roszczenie banku zostało dochodzone w terminie, a tym samym, czy zarzut przedawnienia podniesiony przez frankowiczów jest skuteczny.

Pozwani argumentują, że bank  jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego – powinien był dochodzić swoich roszczeń znacznie wcześniej. W ich ocenie termin przedawnienia należało liczyć od daty wypłaty kapitału w 2008 r. lub co najmniej od momentu wpisania stosowanych przez bank klauzul do rejestru klauzul niedozwolonych w 2014 r. Przyjęcie pierwszej koncepcji prowadziłoby do przedawnienia roszczenia już w 2011 r., natomiast drugiej – w 2017 r. Z kolei zgodnie z trzecią koncepcją, korzystniejszą dla banków, termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą zakwestionowania umowy przez konsumenta, np. poprzez złożenie reklamacji lub pozwu. W analizowanej sprawie oznaczałoby to rozpoczęcie biegu terminu dopiero w 2019 r., a tym samym brak przedawnienia roszczenia banku.

Czy wykładnia prawa krajowego zapewnia właściwą ochronę konsumenta?

Istotnym elementem sporu jest również ocena zgodności takiej wykładni prawa krajowego z wymogami wynikającymi z prawa Unii Europejskiej, w szczególności z zasadą skutecznej ochrony konsumenta. Powstaje bowiem pytanie, czy dopuszczalne jest uzależnienie początku biegu przedawnienia roszczeń banku od działań podejmowanych przez konsumenta, skoro bank jako profesjonalista dysponuje odpowiednim zapleczem organizacyjnym i prawnym oraz ma możliwość samodzielnego monitorowania zmian w orzecznictwie i praktyce dotyczącej klauzul abuzywnych. Wątpliwości budzi także to, czy przyznanie bankowi możliwości oczekiwania na inicjatywę konsumenta nie prowadzi do zachwiania równowagi kontraktowej między stronami i nie osłabia ochrony przyznanej konsumentom na podstawie dyrektywy 93/13.

W konsekwencji zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia przez TSUE jest ustalenie, czy prawo Unii sprzeciwia się takiej interpretacji przepisów krajowych, zgodnie z którą początek biegu przedawnienia roszczeń banku zależy od momentu, w którym konsument zakwestionuje ważność umowy kredytowej. Odpowiedź na to pytanie może mieć istotny wpływ zarówno na praktykę dochodzenia roszczeń przez banki, jak i na zakres ochrony przysługującej kredytobiorcom w sporach dotyczących nieważności umów kredytowych.

Co w sprawie C-261/25 (Ścierbek) orzekł TSUE?

W wydanym wyroku TSUE uznał, że bieg terminu przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału może rozpocząć się od momentu, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec banku związanie postanowieniami umowy. Nie musi to nastąpić dopiero w pozwie ani w toku postępowania sądowego. Wystarczające może być wcześniejsze jednoznaczne działanie kredytobiorcy, takie jak reklamacja lub wezwanie do zapłaty skierowane do banku. Trybunał potwierdził tym samym, że bank, jako profesjonalny uczestnik rynku, po otrzymaniu takiego sygnału powinien przeanalizować stosunek umowny i podjąć decyzję, czy dochodzić własnych roszczeń. Nie może natomiast oczekiwać, że początek biegu przedawnienia zostanie automatycznie przesunięty na późniejszy etap, np. na moment prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność umowy.

Dlaczego wyrok TSUE C-261/25 jest ważny dla kredytobiorców?

Wyrok TSUE ma istotne znaczenie dla frankowiczów, ponieważ porządkuje jedną z najważniejszych kwestii spornych w sprawach dotyczących rozliczeń po nieważności umowy kredytowej. Trybunał potwierdził, że bank nie może dowolnie odkładać w czasie dochodzenia roszczenia o zwrot kapitału i oczekiwać na późniejsze etapy postępowania sądowego. Już pierwsze jednoznaczne zakwestionowanie umowy przez konsumenta, np. w reklamacji lub wezwaniu do zapłaty, może wyznaczać moment, od którego bank powinien podjąć działania w celu ochrony swoich interesów.

Dla kredytobiorców oznacza to, że w sprawach, w których od pierwszego zakwestionowania umowy wobec banku upłynęły pełne trzy lata, możliwe będzie podniesienie zarzutu przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału. Nie oznacza to jednak automatycznego rozstrzygnięcia każdej sprawy na korzyść konsumenta. Każdorazowo konieczna będzie analiza konkretnego stanu faktycznego, w szczególności daty pierwszej reklamacji, wezwania do zapłaty lub innego pisma skierowanego do banku, a także momentu, w którym bank wystąpił z własnym roszczeniem.

Orzeczenie TSUE wzmacnia jednak pozycję frankowiczów, ponieważ potwierdza, że także banki są związane terminami przedawnienia i nie mogą korzystać z niepewności prawnej w sposób nieograniczony. To kolejny wyrok wpisujący się w prokonsumencką linię orzeczniczą Trybunału, zgodnie z którą ochrona wynikająca z dyrektywy 93/13 musi być realna, skuteczna i nie może być osłabiana przez wykładnię przepisów krajowych korzystną wyłącznie dla przedsiębiorcy.

Zatrudnienie kosmetyczki to jedna z ważniejszych decyzji organizacyjnych, jaką podejmuje właściciel salonu kosmetycznego. Wybór odpowiedniej formy współpracy wpływa nie tylko na koszty prowadzenia działalności, ale również na zakres obowiązków stron, poziom odpowiedzialności oraz bezpieczeństwo prawne przedsiębiorcy. W praktyce najczęściej rozważane są trzy rozwiązania – umowa o pracę, umowa zlecenia oraz współpraca w modelu B2B. Która z nich będzie najlepszym wyborem? Odpowiedź zależy nie tylko od oczekiwań stron, ale przede wszystkim od rzeczywistego sposobu wykonywania pracy.

Czym różni się umowa o pracę od umowy zlecenia i współpracy B2B?

Przedsiębiorcy prowadzący salony kosmetyczne często skupiają się przede wszystkim na kosztach zatrudnienia. Tymczasem z prawnego punktu widzenia kluczowe znaczenie ma nie nazwa zawartej umowy, lecz sposób, w jaki współpraca wygląda w rzeczywistości. Jeżeli kosmetyczka wykonuje pracę w określonym miejscu i czasie, pod kierownictwem właściciela salonu oraz zgodnie z jego poleceniami, istnieje duże prawdopodobieństwo, że mamy do czynienia ze stosunkiem pracy. W takiej sytuacji zawarcie umowy zlecenia lub kontraktu B2B nie wyłącza ryzyka uznania, że strony faktycznie łączyła umowa o pracę.

Umowa o pracę zapewnia pracownikowi najszerszą ochronę wynikającą z przepisów Kodeksu pracy, obejmującą między innymi prawo do urlopu wypoczynkowego, wynagrodzenia za czas choroby, ochronę trwałości zatrudnienia czy ograniczone możliwości rozwiązania umowy. Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną, która daje stronom znacznie większą swobodę w kształtowaniu zasad współpracy. Z kolei model B2B opiera się na współpracy dwóch przedsiębiorców i zakłada znacznie większą samodzielność osoby świadczącej usługi. W praktyce wybór odpowiedniej formy powinien być poprzedzony analizą rzeczywistych warunków wykonywania obowiązków, a nie wyłącznie kalkulacją kosztów.

Kiedy umowa o pracę będzie najlepszym rozwiązaniem w kontekście zatrudniania kosmetyczki?

Umowa o pracę jest właściwym rozwiązaniem przede wszystkim wtedy, gdy właściciel salonu oczekuje pełnej dyspozycyjności kosmetyczki oraz chce organizować jej pracę w sposób charakterystyczny dla stosunku pracy. Dotyczy to sytuacji, w których pracownik wykonuje obowiązki według ustalonego grafiku, korzysta z narzędzi i materiałów należących do salonu, świadczy usługi w jego siedzibie oraz pozostaje pod bieżącym nadzorem pracodawcy. W takich okolicznościach zawarcie umowy cywilnoprawnej wyłącznie w celu obniżenia kosztów zatrudnienia może zostać zakwestionowane podczas kontroli.

Z perspektywy właściciela salonu umowa o pracę zapewnia największą stabilność zatrudnienia oraz ułatwia budowanie stałego zespołu. Pracownicy zatrudnieni na etacie często silniej identyfikują się z marką salonu, uczestniczą w szkoleniach oraz rozwijają standardy obsługi klientów zgodnie z polityką przedsiębiorcy. Jednocześnie należy pamiętać, że jest to rozwiązanie generujące najwyższe koszty oraz wiążące się z licznymi obowiązkami pracodawcy, obejmującymi prowadzenie dokumentacji pracowniczej, przestrzeganie norm czasu pracy czy zapewnienie urlopów wypoczynkowych. Dla wielu salonów kosmetycznych będzie to jednak najbardziej bezpieczna forma współpracy z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa.

Czy umowa zlecenia sprawdzi się w salonie kosmetycznym?

Umowa zlecenia może być dobrym rozwiązaniem, jednak wyłącznie w określonych sytuacjach. Sprawdza się przede wszystkim wtedy, gdy kosmetyczka wykonuje usługi okazjonalnie, zastępuje nieobecnego pracownika, pracuje podczas zwiększonego zainteresowania klientów lub świadczy usługi w ograniczonym zakresie. W takich przypadkach strony mają dużą swobodę w ustalaniu zasad współpracy, a przepisy Kodeksu cywilnego pozostawiają im znacznie więcej elastyczności niż regulacje prawa pracy.

Należy jednak zachować szczególną ostrożność. Jeżeli współpraca w praktyce będzie wyglądała identycznie jak zatrudnienie pracownicze, sama nazwa umowy nie uchroni przedsiębiorcy przed konsekwencjami. Zarówno Państwowa Inspekcja Pracy, jak i sądy badają rzeczywisty charakter relacji między stronami. Jeżeli okaże się, że kosmetyczka wykonywała obowiązki w warunkach podporządkowania pracowniczego, może dojść do ustalenia istnienia stosunku pracy wraz z obowiązkiem uregulowania zaległych świadczeń. Z tego względu umowa zlecenia nie powinna być traktowana jako uniwersalny sposób na ograniczenie kosztów zatrudnienia, lecz jako rozwiązanie przeznaczone dla konkretnych modeli współpracy.

W jakich przypadkach warto rozważyć współpracę B2B?

Model B2B zyskuje coraz większą popularność również w branży beauty, jednak nie w każdym przypadku będzie rozwiązaniem zgodnym z prawem. Współpraca pomiędzy przedsiębiorcami zakłada, że kosmetyczka prowadzi własną działalność gospodarczą, samodzielnie organizuje sposób wykonywania usług, ponosi ryzyko gospodarcze oraz ma możliwość świadczenia usług także na rzecz innych podmiotów. Co istotne, nie powinna pozostawać pod takim samym nadzorem jak pracownik etatowy.

Dobrze skonstruowana umowa B2B daje właścicielowi salonu znaczną elastyczność i pozwala precyzyjnie uregulować kwestie odpowiedzialności, poufności, zakazu konkurencji czy zasad rozliczeń. Jednocześnie wymaga odpowiedniego przygotowania prawnego. Dlatego przed wyborem modelu B2B warto przeanalizować nie tylko jego korzyści podatkowe czy organizacyjne, ale również ryzyko prawne związane z konkretnym sposobem wykonywania usług.

Która forma zatrudnienia jest najkorzystniejsza dla właściciela salonu kosmetycznego?

Nie istnieje jedna forma współpracy, która będzie najlepsza dla każdego salonu kosmetycznego. Największym błędem jest kierowanie się wyłącznie wysokością składek lub kosztami zatrudnienia. Z perspektywy bezpieczeństwa prawnego najważniejsze jest dopasowanie rodzaju umowy do rzeczywistego modelu współpracy. Jeżeli kosmetyczka pracuje jak pracownik etatowy, najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje umowa o pracę. Jeżeli natomiast usługi mają charakter doraźny lub sezonowy, uzasadniona może być umowa zlecenia. Z kolei model B2B sprawdzi się przede wszystkim w przypadku doświadczonych specjalistek prowadzących własną działalność gospodarczą i zachowujących faktyczną niezależność.

Co powinna regulować umowa współpracy w branży beauty?

Warto również pamiętać, że odpowiednio przygotowana umowa powinna regulować znacznie więcej kwestii niż samo wynagrodzenie. W branży beauty szczególnego znaczenia nabierają postanowienia dotyczące odpowiedzialności za szkody, ochrony bazy klientów, poufności informacji, zakazu konkurencji, praw do materiałów marketingowych czy zasad korzystania z urządzeń i produktów należących do salonu. Dobrze skonstruowana umowa pozwala ograniczyć ryzyko sporów i zabezpiecza interesy przedsiębiorcy niezależnie od wybranej formy współpracy.

Jak wybrać najlepszą formę współpracy z kosmetyczką?

Wybór pomiędzy umową o pracę, umową zlecenia a współpracą B2B nie powinien być podyktowany wyłącznie względami finansowymi. Kluczowe znaczenie ma zgodność wybranej formy zatrudnienia z rzeczywistym sposobem wykonywania usług przez kosmetyczkę. W przeciwnym razie właściciel salonu naraża się na ryzyko zakwestionowania zawartej umowy, a w konsekwencji na odpowiedzialność finansową i spory z organami kontrolnymi lub współpracownikiem.

Z perspektywy kancelarii obsługującej branżę medyczną i beauty rekomendujemy każdorazowe przeprowadzenie analizy modelu współpracy jeszcze przed podpisaniem umowy. Odpowiednio dobrana i profesjonalnie przygotowana umowa nie tylko ogranicza ryzyko prawne, ale również stanowi skuteczne narzędzie zabezpieczające interesy właściciela salonu kosmetycznego oraz pozwala budować stabilne i bezpieczne relacje z personelem.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ):

Czy umowa B2B z kosmetyczką zawsze jest bezpieczniejsza niż umowa o pracę?

Nie zawsze. B2B będzie odpowiednie przede wszystkim wtedy, gdy kosmetyczka faktycznie działa samodzielnie, prowadzi własną działalność i nie wykonuje usług w warunkach typowych dla stosunku pracy. Jeśli w praktyce pracuje według grafiku, pod nadzorem właściciela salonu i na jego polecenie, taka forma współpracy może zostać zakwestionowana.

Co powinna zawierać dobrze przygotowana umowa z kosmetyczką?

Poza zasadami wynagrodzenia umowa powinna regulować m.in. zakres obowiązków, odpowiedzialność za szkody, poufność, ochronę bazy klientów, zakaz konkurencji, zasady korzystania ze sprzętu i produktów salonu oraz prawa do materiałów marketingowych.

Materiał przygotowany przez ekspertki Aleksandrę Hajdasz i Agnieszkę Kursę

Już 2 lipca Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej  ma wydać wyrok w sprawie dotyczącej jednego z najbardziej istotnych zagadnień związanych z kredytami frankowymi – momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczeń banków o zwrot kapitału po unieważnieniu umowy kredytowej.

Sprawa dotyczy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego, udzielonego w 2008 roku przez GE Money Bank S.A. (obecnie Bank BPH S.A.). Umowa opiewała na 460 tys. zł i zawierała mechanizm przeliczenia salda oraz rat według kursów ustalanych w tabeli banku. Po latach kredytobiorcy zakwestionowali postanowienia umowne jako niedozwolone, a sąd uznał możliwość stwierdzenia nieważności umowy.

Od kiedy liczyć przedawnienie roszczeń banku – istota sporu przed TSUE? 

Spór w sprawie dotyczy tego, czy bank może domagać się od frankowiczów zwrotu wypłaconego kapitału po uznaniu umowy kredytu frankowego za nieważną, czy też jego roszczenie uległo już przedawnieniu. Bank BPH S.A. żąda od kredytobiorców zwrotu 460 tys. zł wraz z odsetkami, wskazując, że skoro umowa została uznana za nieważną z powodu niedozwolonych postanowień, konsumenci powinni zwrócić otrzymane środki. Frankowicze podnoszą natomiast, że bank wystąpił z tym żądaniem zbyt późno, ponieważ trzyletni termin przedawnienia powinien być liczony najpóźniej od wypłaty kredytu w 2008 roku albo od wpisania podobnych klauzul do rejestru klauzul niedozwolonych w 2014 roku. Kluczowe pytanie, przed którym stanął TSUE, dotyczy więc tego, od kiedy należy liczyć termin przedawnienia roszczeń banku – od momentu wypłaty kredytu czy dopiero od chwili, gdy konsument zakwestionował ważność umowy.

Czy roszczenie banku o zwrot kapitału było już przedawnione? Wyrok TSUE w sprawie Ścierbek

Frankowicze w sprawie podnoszą przede wszystkim zarzut przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału kredytu. Wskazują, że bank jako przedsiębiorca powinien dochodzić swoich roszczeń w trzyletnim terminie, który ich zdaniem rozpoczął bieg najpóźniej w momencie wypłaty kredytu w 2008 roku. Przy takim założeniu roszczenie banku przedawniłoby się już w 2011 roku. Kredytobiorcy wskazują również alternatywnie na rok 2014, kiedy podobne klauzule zostały wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych, co oznaczałoby przedawnienie roszczenia w 2017 roku. W ich ocenie, niezależnie od przyjętej daty rozpoczęcia biegu terminu, bank wystąpił z pozwem dopiero w 2022 roku, a więc po upływie terminu przedawnienia. Z tego powodu domagają się oddalenia powództwa o zwrot 460 tys. zł.

Czy bank miał realną możliwość dochodzenia zwrotu kapitału?

Bank argumentuje, że po uznaniu umowy kredytowej za nieważną strony powinny wzajemnie zwrócić otrzymane świadczenia. W związku z tym Bank BPH S.A. domaga się od kredytobiorców zwrotu 460 tys. zł wypłaconego kapitału wraz z odsetkami, wskazując na przepisy dotyczące nienależnego świadczenia i bezpodstawnego wzbogacenia. Bank kwestionuje również zarzut przedawnienia, podnosząc, że przez wiele lat nie miał podstaw, aby zakładać nieważność umowy frankowej, ponieważ kredyt był regularnie wykonywany, a kwestia kredytów frankowych nie była jednoznacznie rozstrzygnięta. Zdaniem banku samo wpisanie podobnych klauzul do rejestru niedozwolonych postanowień w 2014 roku nie oznaczało jeszcze, że cała umowa zostanie uznana za nieważną. Przełom w orzecznictwie nastąpił dopiero kilka lat później. Bank wskazuje, że termin przedawnienia nie powinien więc rozpoczynać się od wypłaty kredytu, ponieważ prowadziłoby to do sytuacji, w której roszczenie wygasłoby, zanim bank mógł realnie dowiedzieć się o konieczności rozliczenia umowy. Według banku dopiero zakwestionowanie umowy przez konsumenta uruchomiło możliwość dochodzenia zwrotu kapitału.

Kiedy powinien rozpocząć się bieg przedawnienia roszczeń banku?

Sąd odsyłający miał wątpliwość, od którego momentu należy liczyć termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału po unieważnieniu umowy kredytowej. Rozważał trzy możliwe rozwiązania. Pierwsze zakładało liczenie terminu od dnia wypłaty kredytu, jednak prowadziłoby to do sytuacji, w której bank utraciłby możliwość dochodzenia swoich praw jeszcze zanim konsument zakwestionował umowę. Drugie rozwiązanie wiązało początek przedawnienia z wpisaniem podobnych klauzul do rejestru niedozwolonych postanowień, ale budziło wątpliwości, ponieważ taki wpis dotyczył konkretnych zapisów, a nie automatycznie całej umowy. Trzecia możliwość zakładała rozpoczęcie biegu terminu dopiero od chwili, gdy konsument po raz pierwszy zakwestionował obowiązywanie umowy. Zdaniem sądu takie podejście mogłoby zapewnić równowagę między ochroną konsumenta a prawem banku do realnego dochodzenia swoich roszczeń.

Czy przedawnienie roszczeń banku może rozpoczynać się dopiero po zakwestionowaniu umowy przez konsumenta?

Sąd Okręgowy zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem, czy zgodne z prawem unijnym jest przyjęcie, że termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału zaczyna biec dopiero od momentu, gdy konsument zakwestionuje obowiązywanie umowy kredytowej. TSUE ma ocenić, czy takie rozwiązanie jest zgodne z zasadami ochrony konsumentów, skuteczności prawa UE, proporcjonalności oraz pewności prawa. Odpowiedź na to pytanie pozwoli ustalić, czy bank może dochodzić zwrotu kapitału dopiero po pojawieniu się wyraźnego sporu z kredytobiorcą, czy też termin przedawnienia powinien być liczony wcześniej.

Jakie znaczenie będzie miał wyrok TSUE dla kredytów frankowych w kontekście przedawnienia roszczeń banków?

Rozstrzygnięcie TSUE może mieć istotne znaczenie dla tysięcy spraw dotyczących kredytów frankowych w Polsce. Wyrok pomoże ujednolicić orzecznictwo w zakresie tego, od kiedy należy liczyć przedawnienie roszczeń banków o zwrot kapitału po unieważnieniu umowy. Trybunał odpowie również, czy możliwa jest sytuacja, w której roszczenie banku wygasa jeszcze zanim konsument zakwestionuje umowę, albo przeciwnie czy bank może czekać z dochodzeniem swoich praw do momentu podjęcia działań przez kredytobiorcę. Rozstrzygnięcie będzie miało znaczenie dla zachowania równowagi między ochroną konsumentów a prawem banków do skutecznego dochodzenia zwrotu środków.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ):

Czego dotyczy sprawa C-261/25 przed TSUE?

Sprawa dotyczy tego, od kiedy należy liczyć przedawnienie roszczenia banku o zwrot kapitału po uznaniu umowy kredytu frankowego za nieważną.

Jaki jest główny problem prawny w tej sprawie frankowej przed TSUE?

Planujesz zakupić nieruchomość albo już to zrobiłeś? Na zakup przeznaczyłeś oszczędności życia a wybierając nieruchomość wydawało Ci się, że najlepszym i najbezpieczniejszym rozwiązaniem będzie nieruchomość deweloperska. Nowy budynek, zbudowany zgodnie z aktualnymi normami technicznymi miał być bezpieczną oazą ale rzeczywistość okazała się inna. Możliwe, że również Ty jesteś zmuszony wejść w spór z deweloperem. W niniejszym artykule wskażemy najczęstsze spory z deweloperami oraz doradzimy jak dochodzić swoich praw.

Kiedy spory z deweloperem dotyczą opóźnienia w oddaniu nieruchomości?

W umowie deweloperskiej deweloper zobowiązuje się przenieść na nabywcę prawo wynikające z tej umowy w określonym terminie. Dla kupujących jest to fundament zawartego z deweloperem kontraktu. Jeśli deweloper nie czyni tego w terminie masz szereg praw, z których możesz skorzystać. W pierwszej kolejności sprawdź zapisy umowy deweloperskiej w zakresie zastrzeżonej kary umownej za każdy dzień opóźnienia. Jeśli w umowie brak zapisu o karze umownej ustawodawca gwarantuje kupującemu rekompensatę równą odsetkom ustawowym za opóźnienie. Niezależnie od tego możesz dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych jeśli w związku z opóźnieniem dewelopera poniosłeś szkodę np. jesteś zmuszony przez dodatkowy okres wynajmować mieszkanie. Najdalej idącym prawem jest jednak odstąpienie od umowy.  Masz do tego prawo po wyznaczeniu deweloperowi dodatkowego 120 dniowego terminu.

Jakie prawa przysługują, gdy spory z deweloperem dotyczą wad nieruchomości?

Instytucja rękojmi za wady fizycznie oraz prawne nieruchomości to odpowiedzialność dewelopera na podstawie ustawy. Okres ochrony obejmuje 5 lat od momentu podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego i przekazania kluczy do lokal. Wady powinieneś zgłosić w ciągu roku od ich wykryciu (termin jednak nie upłynie wcześniej niż po 5 latach) a deweloper ma obowiązek ustosunkować się w terminie 14 dni. Może zrodzić się pytanie o jakich wadach mowa, są to chociażby wszelkiego rodzaju zawilgocenia, pleśni, które pojawiają się po czasie od zamieszkania czy nadmiernie pękający ściany. Podstawowym roszczeniem w takiej sytuacji jest żądanie usunięcia ujawnionej wady na koszt dewelopera. Jeśli to roszczenie nie przyniesie rezultatu możesz żądać odpowiedniego obniżenia ceny. W ostateczności jeśli wada jest istotna masz prawo odstąpić od umowy deweloperskiej. Przepisy nie wskazują konkretnych terminów na odstąpienie gdyż każdorazowo będziemy w tym przypadku kierować się terminami ustawowymi na usunięcie konkretnej wady.

Czy spory z deweloperem mogą dotyczyć zawyżonego metrażu mieszkania?

Coraz częściej spory z deweloperem dotyczą również sposobu obliczania powierzchni użytkowej lokalu. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w których powierzchnia mieszkania została obliczona według normy PN-ISO 9836:1997, a do powierzchni użytkowej wliczono także powierzchnię znajdującą się pod ściankami działowymi.

Tym samym metraż Twojego mieszkania został zawyżony o 1, 2 czy 3 m2 a w przy obecnych cenach każdy metr2 jest na wagę złota. Masz prawo dochodzić od dewelopera nadwyżki ceny zapłaconej za nieruchomość. Nadwyżkę wyliczysz mnożąc cenę m2 przez liczbę m2 zajętych pod ściankami działowymi. Deweloper w zakresie tak wyliczonej kwoty pozostaje bezpodstawnie wzbogacony a Ty masz roszczenie o zwrot kwoty z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Co zrobić, gdy spory z deweloperem nie kończą się polubownie?

Większość sporów z deweloperem warto rozpocząć od skierowania do przedsiębiorcy pisemnego wezwania do spełnienia świadczenia lub usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Jeżeli deweloper odmówi uznania roszczeń albo nie podejmie działań w wyznaczonym terminie, kolejnym krokiem może być skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.

Na tym etapie szczególnego znaczenia nabiera zgromadzenie odpowiednich dowodów. W zależności od charakteru sprawy mogą to być dokumentacja fotograficzna, korespondencja z deweloperem, dokumenty dotyczące inwestycji czy opinie specjalistów. W części postępowań konieczne może być również przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego.

Dlaczego warto odpowiednio przygotować się do sporu z deweloperem?

Spory z deweloperami dotyczące nieprawidłowości od etapy budowy po wady ujawniające się już na etapie użytkowania nieruchomości obecnie nie należą do rzadkości. W Polsce buduje się dużo a deweloperzy liczą na szybki zarobek nie zawsze dochowując należytej staranności w procesie budowy albo interpretując normy prawne wyłącznie na swoją korzyść. Kupujący często nie zna swoich praw a walka z tak dużym podmiotem jak deweloper wydaje się z góry przegraną. Nic bardziej mylnego, podstawa to znać swoje prawa a kiedy istnieje ryzyko, że przytłoczy Cię gąszcz przepisów warto skorzystać z pomocy kancelarii prawnej, która specjalizuje się w sporach z deweloperami. 

Najczęściej zadawane pytania (FAQ):

Czy mogę dochodzić roszczeń, jeśli deweloper opóźnia oddanie mieszkania?

Tak. W przypadku opóźnienia warto w pierwszej kolejności sprawdzić zapisy umowy deweloperskiej, zwłaszcza dotyczące kar umownych. W określonych sytuacjach nabywca może dochodzić rekompensaty, odszkodowania, a nawet rozważyć odstąpienie od umowy.

Co zrobić, jeśli po odbiorze mieszkania ujawniły się wady lokalu?

Ostatnie miesiące przyniosły kolejne wydarzenia dotyczące sporów pomiędzy konsumentami a bankami. Dotyczą one zarówno kredytów frankowych, jak i kredytów konsumenckich, a ich wspólnym elementem pozostaje ochrona konsumentów wynikająca z przepisów krajowych oraz prawa Unii Europejskiej.

Przedmiotem prac legislacyjnych są rozwiązania dotyczące postępowań frankowych, natomiast przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej nadal rozpoznawane są sprawy odnoszące się do rozliczeń pomiędzy bankami i kredytobiorcami. Równocześnie rozwija się orzecznictwo dotyczące kredytów konsumenckich, w tym zagadnień związanych z kosztami kredytu oraz sankcją kredytu darmowego.

Zmiany te nie oznaczają automatycznej zmiany sytuacji każdego kredytobiorcy, jednak mogą mieć znaczenie przy ocenie konkretnych umów kredytowych oraz dochodzeniu roszczeń wobec banków.

Czy procedowana ustawa frankowa ma usprawnić sprawy dotyczące kredytów frankowych?

24 czerwca 2025 r. senackie komisje zarekomendowały przyjęcie bez poprawek ustawy mającej na celu usprawnienie rozpoznawania spraw dotyczących kredytów frankowych. Projektowane rozwiązania koncentrują się na zmianach proceduralnych, których celem jest sprawniejsze prowadzenie postępowań sądowych oraz ograniczenie przewlekłości spraw prowadzonych pomiędzy kredytobiorcami a bankami.

Zmiany mają dotyczyć przede wszystkim organizacji postępowania cywilnego. Nie oznaczają jednak zmiany przesłanek oceny umów kredytowych. Nadal w każdej sprawie konieczne będzie ustalenie, czy konkretna umowa zawiera postanowienia, które mogą zostać uznane za niedozwolone, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów oraz aktualnego orzecznictwa. Dla osób posiadających kredyty frankowe oznacza to, że niezależnie od zmian proceduralnych podstawowe znaczenie nadal będzie miała analiza treści zawartej umowy.

Czego dotyczy pytanie skierowane do TSUE w sprawie kredytów frankowych?

2 lipca 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wydać wyrok dotyczący zagadnienia przedawnienia roszczeń banku o zwrot kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu frankowego.

Pytanie prejudycjalne dotyczy ustalenia momentu, od którego należy liczyć bieg przedawnienia roszczenia banku. Rozstrzygnięcie tej kwestii może mieć znaczenie dla sposobu rozpoznawania spraw dotyczących kredytów frankowych, w których dochodzi do rozliczeń stron po stwierdzeniu nieważności umowy.

Po wydaniu wyroku stanowisko TSUE będzie uwzględniane przez sądy krajowe przy rozpoznawaniu podobnych spraw.

Jakie znaczenie dla kredytów konsumenckich mają odsetki od kosztów kredytu?

Istotnym zagadnieniem dotyczącym kredytów konsumenckich pozostaje sposób naliczania odsetek od kosztów kredytu doliczonych do kwoty finansowania, takich jak prowizje czy składki ubezpieczeniowe.

W wyroku z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odniósł się do naliczania odsetek od kosztów, które nie zostały oddane konsumentowi do jego dyspozycji. Orzeczenie to może mieć znaczenie przy ocenie niektórych umów zawartych na podstawie ustawy o kredycie konsumenckim.

Ocena skutków wyroku wymaga jednak każdorazowo analizy konkretnej umowy kredytowej oraz ustalenia, czy w danej sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z obowiązujących przepisów.

Czy ochrona konsumentów w sprawach kredytowych zależy od treści umowy?

Zarówno kredyty frankowe, jak i kredyty konsumenckie podlegają indywidualnej ocenie. Sam fakt zawarcia określonego rodzaju umowy nie przesądza o istnieniu roszczeń wobec banku.

Znaczenie mają przede wszystkim treść umowy, sposób wykonywania obowiązków informacyjnych przez kredytodawcę oraz zgodność postanowień umownych z obowiązującymi przepisami prawa.

Dlatego każda sprawa wymaga odrębnej analizy dokumentacji. Dopiero jej wynik pozwala ocenić, czy w konkretnym przypadku ochrona konsumentów przewidziana w przepisach może znaleźć zastosowanie oraz jakie roszczenia mogą być rozważane.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ):

Czy ustawa frankowa przyspieszy sprawy w sądach?

Nowe przepisy mają usprawnić postępowania dotyczące kredytów frankowych, jednak każda sprawa nadal wymaga indywidualnej analizy.

Czy bank może żądać zwrotu kapitału po unieważnieniu umowy?

23 kwietnia 2026 roku zapadł wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sprawa C-744/24), który rewolucjonizuje sytuację osób posiadających kredyty gotówkowe i konsumenckie. Trybunał jednoznacznie stwierdził, że banki nie mają prawa naliczać odsetek od kosztów kredytu, których konsument nigdy nie otrzymał do własnej dyspozycji.

Wyrok ten ma istotne znaczenie dla sytuacji prawnej tysięcy kredytobiorców, dlatego warto przeanalizować, jakie uprawnienia i roszczenia z niego wynikają.

Czym są odsetki od skredytowanych kosztów kredytu?

Odsetki od skredytowanych kosztów kredytu pojawiają się w sytuacji, gdy bank dolicza do kwoty kredytu koszty związane z jego udzieleniem, np. prowizję lub składkę ubezpieczeniową, a następnie nalicza odsetki od całej tej kwoty.

Przykładowo, jeżeli konsument zawiera umowę kredytu na 30 000 zł, a bank finansuje dodatkowo prowizję w wysokości 3 000 zł, odsetki mogą być naliczane od kwoty 33 000 zł. Oznacza to, że odsetki obejmują również koszty kredytu, które nie zostały wypłacone kredytobiorcy.

To właśnie taki sposób finansowania kosztów kredytu był przedmiotem analizy w sprawie C-744/24.

Kiedy naliczanie odsetek od skredytowanych kosztów może prowadzić do sankcji kredytu darmowego?

Polskie przepisy, a w szczególności art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, przewidują szczególny mechanizm ochrony konsumenta w przypadku naruszenia przez kredytodawcę obowiązków ustawowych. Jest nim sankcja kredytu darmowego , której zastosowanie powoduje, że kredytobiorca zobowiązany jest do zwrotu wyłącznie wypłaconego kapitału  bez konieczności ponoszenia odsetek, prowizji oraz pozostałych kosztów kredytu. W praktyce oznacza to, że zobowiązanie staje się dla konsumenta nieoprocentowane.

Czy odsetki od skredytowanych kosztów mogą być podstawą do SKD?

Naliczanie odsetek od kwot, które nie zostały faktycznie przekazane kredytobiorcy, może zostać uznane za naruszenie obowiązków informacyjnych spoczywających na banku. Jednym z kluczowych obowiązków kredytodawcy jest bowiem prawidłowe przedstawienie całkowitego kosztu kredytu oraz Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania (RRSO). Jeżeli bank nalicza odsetki od dodatkowych kosztów doliczonych do kredytu, rzeczywisty koszt finansowania jest wyższy niż wynikałoby to z informacji przedstawionych konsumentowi w umowie.

W takiej sytuacji kredytobiorca może rozważyć powołanie się na sankcję kredytu darmowego  jako najdalej idącą formę ochrony przewidzianą dla konsumenta. Jej skutkiem jest wyeliminowanie obowiązku zapłaty wszelkich kosztów kredytu ponad zwrot otrzymanego kapitału.

Czy brak możliwości zastosowania SKD oznacza utratę wszystkich roszczeń wobec banku?

Nie w każdym przypadku możliwe będzie skorzystanie z SKD. Ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje bowiem określone ograniczenia dotyczące zarówno rodzaju umowy, jak i terminu wykonania uprawnienia. Jednym z najważniejszych jest roczny termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji, liczony od dnia wykonania umowy kredytu. W praktyce oznacza to, że w przypadku kredytów całkowicie spłaconych przed wieloma laty możliwość zastosowania SKD może być wyłączona. Ograniczenia dotyczą również zakresu stosowania ustawy gdyż nie każda umowa kredytowa będzie objęta jej regulacjami.

Jeżeli więc sankcja kredytu darmowego nie może zostać wykorzystana z przyczyn formalnych, znaczenie może mieć wyrok TSUE w sprawie C-744/24. Orzeczenie to wskazuje odrębną podstawę dochodzenia roszczeń związanych z pobieraniem przez bank odsetek od skredytowanych kosztów kredytu.

Czy najnowszy wyrok TSUE daje Ci nowe możliwości wobec banku?

Wyrok TSUE w sprawie C-744/24 może mieć istotne znaczenie dla osób posiadających kredyty konsumenckie, w których bank naliczał odsetki od skredytowanych kosztów kredytu. Takie rozwiązanie prowadziło do sytuacji, w której konsument spłacał odsetki od środków, których faktycznie nigdy nie otrzymał.

W zależności od okoliczności konkretnej umowy kredytobiorcy mogą dochodzić swoich praw na dwóch podstawowych drogach. Pierwszą z nich jest sankcja kredytu darmowego, która  przy spełnieniu ustawowych warunków , pozwala ograniczyć zobowiązanie wyłącznie do zwrotu wypłaconego kapitału. Drugą możliwością jest dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych odsetek od skredytowanych kosztów, gdy zastosowanie SKD nie jest już możliwe.

Jak sprawdzić, czy odsetki od skredytowanych kosztów kredytu były naliczane w Twojej umowie?

Ocena konkretnej sprawy wymaga analizy dokumentacji kredytowej. Znaczenie mają przede wszystkim treść umowy, sposób finansowania prowizji lub innych kosztów kredytu, harmonogram spłat oraz informacje dotyczące całkowitego kosztu kredytu i RRSO.

Dopiero analiza tych dokumentów pozwala ocenić, czy w umowie naliczano odsetki od skredytowanych kosztów kredytu oraz czy istnieją podstawy do dalszej analizy pod kątem SKD lub innych roszczeń.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ) – Odsetki od skredytowanych kosztów kredytu

Czy warto analizować propozycje ugód dotyczących odsetek od skredytowanych kosztów kredytu?

Jeżeli bank przedstawi propozycję ugody dotyczącą odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, przed jej zaakceptowaniem warto dokładnie przeanalizować jej treść oraz skutki prawne.

W szczególności należy sprawdzić, czy proponowane warunki dotyczą wyłącznie odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, czy również innych roszczeń wynikających z umowy. W niektórych przypadkach podpisanie ugody może wiązać się ze zrzeczeniem dalszych roszczeń wobec banku.

Czy wyrok TSUE C-744/24 oznacza, że każdy kredyt daje prawo do zwrotu odsetek?

Nie. Wyrok nie oznacza automatycznego powstania roszczeń. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy treści umowy oraz okoliczności jej wykonywania.

Czy po spłacie kredytu można analizować odsetki od skredytowanych kosztów kredytu?

Tak. Fakt wykonania umowy nie wyklucza możliwości jej analizy. To, czy w konkretnej sprawie istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń, zależy od rodzaju umowy, treści jej postanowień oraz obowiązujących przepisów.