Coraz więcej właścicieli nieruchomości sprawdza, czy przez ich działkę przebiegają urządzenia przesyłowe i czy przedsiębiorstwo przesyłowe korzysta z gruntu legalnie. To ważne szczególnie wtedy, gdy planujesz budowę domu, sprzedaż działki albo chcesz dochodzić wynagrodzenia za służebność przesyłu. Według danych szacunkowych nawet kilka milionów nieruchomości w Polsce może być obciążonych infrastrukturą przesyłową – liniami energetycznymi, gazociągami, wodociągami czy kablami telekomunikacyjnymi. Problem polega jednak na tym, że sama obecność słupa energetycznego lub rury na działce nie zawsze oznacza, że służebność przesyłu została prawidłowo ustanowiona. Dlatego warto wiedzieć, jak krok po kroku sprawdzić przebieg urządzeń przesyłowych w mapach geodezyjnych i dokumentach prawnych.
Dlaczego warto sprawdzić przebieg służebności przesyłu?
Infrastruktura przesyłowa może znacząco ograniczać sposób korzystania z nieruchomości. W praktyce oznacza to często zakaz zabudowy działki, brak możliwości sadzenia drzew albo konieczność zachowania odpowiednich odległości od gazociągu lub linii energetycznej. Weryfikacja przebiegu urządzeń przesyłowych pozwala Ci ustalić jaki rodzaj infrastruktury znajduje się na działce, jak duża część nieruchomości jest objęta ograniczeniami, czy przedsiębiorstwo przesyłowe posiada podstawę prawną do korzystania z gruntu oraz czy możesz ubiegać się o wynagrodzenie za służebność przesyłu lub odszkodowanie.
Jak sprawdzić przebieg służebności przesyłu w Geoportalu?
Najprostszym narzędziem jest Geoportal Krajowy prowadzony przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. To bezpłatny system informacji przestrzennej umożliwiający podgląd map geodezyjnych i infrastruktury technicznej. Aby sprawdzić przebieg urządzeń przesyłowych należy odszukać działkę po numerze ewidencyjnym lub adresie. Następnie wejdź w zakładkę „Zawartość mapy”, włącz warstwę „Uzbrojenie terenu” i zaznacz interesującą Cię sieć, np. elektroenergetyczną, gazową lub telekomunikacyjną. Po uruchomieniu warstw zobaczysz przebieg infrastruktury przesyłowej względem granic działki.
Czy mapa zasadnicza jest ważniejsza niż Geoportal w sprawie ustalenia służebności przesyłu?
Tak. W praktyce to właśnie mapa zasadnicza jest podstawowym dokumentem wykorzystywanym przez sądy, geodetów i kancelarie prawne. Możesz ją uzyskać w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej (PODGiK). Mapa zasadnicza zawiera dokładny przebieg urządzeń przesyłowych wraz z granicami działek, jak również oznaczenia infrastruktury technicznej oraz dane wysokościowe i techniczne. Kolory również mają znaczenie. Linie elektroenergetyczne zazwyczaj oznacza się kolorem czerwonym, gazociągi żółtym, a wodociągi niebieskim.
Gdzie jeszcze możesz sprawdzić przebieg urządzeń przesyłowych?
Warto korzystać także z map operatorów przesyłowych. Szczególnie pomocne są Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) dla linii najwyższych napięć, GAZ-SYSTEM dla gazociągów przesyłowych, czy też lokalne systemy GIS i SIP prowadzone przez gminy oraz powiaty. Warto ustalić, czy Twoja gmina posiada taki portal. Niejednokrotnie zdarza się, że znajdziesz tam nie tylko mapy, ale również akty prawne dotyczące posadowienia infrastruktury, co może być dodatkowym dowodem w sprawie przesyłowej przeciwko operatorowi sieci. Lokalne SIP-y często bywają bardziej aktualne niż krajowe bazy danych, ponieważ gminy często na bieżąco aktualizują informacje o nowo powstałej infrastrukturze.
Co zrobić, jeśli mapy nie pokazują urządzeń przesyłowych?
Taka sytuacja zdarza się częściej, niż mogłoby się wydawać. Wiele urządzeń budowano kilkadziesiąt lat temu, a dokumentacja nie zawsze była aktualizowana. Jeżeli widzisz urządzenia przesyłowe na działce, ale nie ma ich na mapach możesz m.in. porównać dane z kilku źródeł i w ten sposób ustalić przebieg sieci przesyłowej zbliżony do rzeczywistego lub wystąpić do przedsiębiorstwa przesyłowego o dokumentację techniczną. Pozwoli to na potwierdzenie przebiegu instalacji przesyłowej oraz o uregulowanie służebności przesyłu, jeśli nie została ona wcześniej ustanowiona.
Co zrobić po sprawdzeniu przebiegu służebności przesyłu?
Jeżeli ustalisz, że przez Twoją działkę przebiega infrastruktura przesyłowa, warto podjąć dalsze działania. Możesz:
- wystąpić o ustanowienie służebności przesyłu, jeśli dotychczas takie działanie nie zostało podjęte
- negocjować wynagrodzenie z przedsiębiorstwem przesyłowym w związku z bezprawnym korzystaniem z gruntu
- sprawdzić możliwość usunięcia nieczynnej infrastruktury w przypadku zaprzestania korzystanie z niej przez przedsiębiorcę przesyłowego
- dostosować projekt budowlany do przebiegu urządzeń, jeśli masz zamiar przeprowadzić taką inwestycję na działce
- skontaktować się z kancelarią specjalizującą się w sprawach przesyłowych.
Kancelaria Bochenek, Ciesielski i Wspólnicy przeprowadzi szczegółową weryfikację sprawy z uwzględnieniem parametrów technicznych a następnie zaproponuje dalszy tryb czynności. Dzięki wstępnemu sprawdzeniu przebiegu infrastruktury w mapach geodezyjnych oszczędzasz czas i możesz świadomie podjąć decyzję o dalszych krokach.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy Geoportal pokazuje wszystkie urządzenia przesyłowe?
Nie. Geoportal jest bardzo pomocny, ale nie zawsze zawiera kompletne lub aktualne dane.
Czy przedsiębiorstwo przesyłowe musi udostępnić dokumentację?
Tak. Właściciel nieruchomości ma prawo uzyskać informacje dotyczące infrastruktury znajdującej się na jego działce.
Czy można wykreślić służebność przesyłu z księgi wieczystej?
Tak, ale tylko w określonych sytuacjach, np. po likwidacji urządzeń przesyłowych albo wygaśnięciu prawa służebności.
Material przygotowany przez eksperta Piotra Najdę