Na nieruchomości, którą odziedziczyłeś od niepamiętnych czasów znajduje się słup energetyczny średniego albo wysokiego napięcia. Kiedy szacujesz wartość działki i rozważasz różne scenariusze dotyczące tego co z działką zrobić okazuje się, że posadowiony słup energetyczny znacznie obniża jej wartość. Wiedź, że nie jesteś sam z tym problemem sam a temat służebności urządzeń przesyłowych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. przybrał na sile.
W niniejszym artykule omówimy, czy możesz dochodzić roszczeń od przedsiębiorcy przesyłowego oraz co zrobić aby przedsiębiorca przesyłowy nie zaniżył odszkodowania.
Słup na działce – jak sprawdzić, czy przedsiębiorca przesyłowy ma prawo do korzystania z nieruchomości?
Nieruchomość, którą odziedziczyłeś była własnością twojej rodziny od wielu lat. Za życia przodków nie interesowałeś się tematem czy przedsiębiorca przesyłowy uregulował sytuację prawną słupa energetycznego na działce dziadka czy ojca. Wydaje ci się oczywiste, że aby umiejscowić na czyjejś działce słup energetyczny trzeba mieć do tego prawo. Nic bardziej mylnego. Lata temu wiele urządzeń zostało posadowionych na gruntach państwowych w czasach obowiązywania przepisów o jednolitej własności państwowej. Nie było wtedy podstaw do wydawania decyzji administracyjnych a potem mimo zmian ustrojowych tego stanu rzeczy nikt nie dostosował do nowych realiów.
Odpowiedzi na pytanie czy przedsiębiorca przesyłowy ma tytuł prawny do korzystania z twojej nieruchomości w pierwszej kolejności należy poszukiwać w dziale III Ksiąg Wieczystych. Zdarza się jednak, że Księgi Wieczyste nie zawierają takiej informacji a służebność przesyłu została ustanowiona. Dla pewności warto wtedy złożyć zapytanie do przedsiębiorcy przesyłowego i właściwych urzędów (urzędu gminy, starosty czy Archiwum Państwowego).
Służebność przesyłu a tzw. „małe wywłaszczenie” – czy można dochodzić odszkodowania?
Jeśli poszukiwania historii posadowienia słupa energetycznego na odziedziczonej nieruchomości doprowadzą cię do decyzji administracyjnej legitymującej przedsiębiorcę przesyłowego do korzystania z nieruchomości wcale nie musi to oznaczać, że twoi przodkowie otrzymali stosowne odszkodowanie. Poprzednie przepisy regulujące ten problem jedynie wskazywały, że właścicielowi za udostępnienie nieruchomości przysługuje odszkodowanie, ale nie uzależniały zezwolenia na korzystanie od ustalenia wynagrodzenia. Jeśli takiego odszkodowania nie otrzymano jako spadkobierca masz prawo je dochodzić w trybie administracyjnoprawnym a wszczęcie postępowania jest bezpłatne.
Umowa o służebność przesyłu zawarta przez przodków – czy zamyka drogę do roszczeń?
Optymalna sytuacja to ta kiedy okazuje się, że przedsiębiorca przesyłowy korzysta z twojej nieruchomości bez podstawy prawnej. Zanim jednak omówimy to najbardziej korzystny stan rzeczy odpowiedzmy sobie na pytanie co zrobić jeśli okazuje się, że twoi przodkowie podpisali z przedsiębiorcą przesyłowym umowę o ustanowieniu służebności przesyłu. W tym przypadku kluczowe jest aby sprawdzić w jakiej formie została podpisana umowa. Jeśli nie jest to forma aktu notarialnego to taka umowa nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń nawet jeśli twoim przodkom wypłacono jakąś kwotę, najczęściej symboliczną z tytułu posadowienia linii energetycznej. Pocieszające jest, że dekady temu przedsiębiorca przesyłowy często zawierał umowę w zwykłej formie pisemnie nie nalegając na zawarcie aktu notarialnego.
Słup na działce a zasiedzenie służebności przesyłu – czy przedsiębiorcy zawsze mają rację?
Obecnie przedsiębiorcy przesyłowi twardo stoją na stanowisku, iż przez laty korzystania z nieruchomości doszło do zasiedzenia prawa służebności przesyłu. Jest to teoria sprzeczna z aktualną linia orzeczniczą, dlatego tam gdzie służebność przesyłu nie została do tej pory uregulowana droga sądowa wydaje się najbardziej korzystnym rozwiązaniem. Właściciele nieruchomości powinni wiedzieć, że w pierwszej kolejności warto zainicjować postępowanie nieprocesowe o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem gdzie opłata od wniosku wynosi jedynie 100 zł. Pozew o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez przedsiębiorcę z nieruchomości może stanowić dalszy etap batalii mając szczególnie na uwadze, że wiąże się z wyższą opłatą.
Słup na działce – dlaczego warto skonsultować sprawę z prawnikiem?
Sprawy dotyczące urządzeń przesyłowych posadowionych na prywatnych nieruchomościach są złożone i wymagają analizy zarówno przepisów prawa cywilnego, jak i administracyjnego. Każdy przypadek może wyglądać inaczej znaczenie mają m.in. data budowy urządzeń, treść dokumentów czy historia własności nieruchomości.
Jeżeli na Twojej nieruchomości znajduje się słup na działce, a stan prawny infrastruktury energetycznej nie jest jasny, warto skonsultować sprawę z profesjonalnym pełnomocnikiem. Odpowiednia analiza może pozwolić ustalić, czy możliwe jest ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem lub dochodzenie innych roszczeń wobec przedsiębiorcy przesyłowego.
W takiej sytuacji warto skontaktować się z Kancelarią Bochenek Ciesielski i Wspólnicy, która posiada niezbędną wiedzę w sprawach dotyczących infrastruktury przesyłowej oraz roszczeń właścicieli nieruchomości.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy za słup energetyczny na działce można otrzymać wynagrodzenie lub odszkodowanie?
Tak, w wielu przypadkach właściciel nieruchomości może dochodzić wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu lub odszkodowania za korzystanie z działki przez przedsiębiorcę przesyłowego. Wszystko zależy od tego, czy firma energetyczna posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości oraz czy wcześniej została zawarta ważna umowa regulująca tę kwestię.
Jak sprawdzić, czy przedsiębiorca przesyłowy ma prawo do słupa na mojej działce?
W pierwszej kolejności warto sprawdzić dział III księgi wieczystej nieruchomości, gdzie mogą znajdować się wpisy dotyczące służebności przesyłu. Jeśli takich informacji nie ma, warto wystąpić z zapytaniem do przedsiębiorcy przesyłowego oraz sprawdzić dokumenty w urzędzie gminy, starostwie lub archiwum państwowym, aby ustalić, czy istnieje decyzja administracyjna lub umowa regulująca korzystanie z działki.
Materiał został przygotowany przez ekspertkę Agnieszkę Kursę