Wypadek w gospodarstwie rolnym może oznaczać nie tylko konsekwencje zdrowotne, ale również możliwość uzyskania świadczeń z KRUS oraz, w określonych sytuacjach, odszkodowania z OC rolnika. Nie każde zdarzenie automatycznie jednak daje prawo do wypłaty. Znaczenie mają okoliczności wypadku, charakter wykonywanej pracy oraz odpowiedzialność za powstałą szkodę.
Sprawdź, kiedy może przysługiwać Ci jednorazowe odszkodowanie z KRUS, a kiedy można dodatkowo możesz dochodzić zadośćuczynienia i odszkodowania z OC.
Czy każdy wypadek w gospodarstwie rolnym jest wypadkiem przy pracy rolniczej?
Nie każdy wypadek w gospodarstwie rolnym można automatycznie uznać za wypadek przy pracy rolniczej. Sam fakt, że do wypadku doszło na terenie gospodarstwa, nie przesądza jeszcze o prawie do świadczenia z KRUS. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wypadkiem przy pracy rolniczej jest nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających z nią w związku.
Znaczenie ma więc zarówno sposób powstania urazu, jak i charakter wykonywanej czynności. Wypadek może zostać uznany za wypadek przy pracy rolniczej nie tylko wtedy, gdy wydarzył się bezpośrednio na terenie gospodarstwa, lecz także podczas wykonywania poza nim zwykłych czynności związanych z działalnością rolniczą.
Wypadek w gospodarstwie rolnym – czy po zdarzeniu można otrzymać odszkodowanie z KRUS?
Tak, jeżeli wypadek w gospodarstwie rolnym zostanie uznane za wypadek przy pracy rolniczej, a jego następstwem jest stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu. Wysokość świadczenia zależy od procentowo określonego uszczerbku. Obecnie jednorazowe odszkodowanie wynosi 1.431,00 zł za każdy procent uszczerbku na zdrowiu.
Nie oznacza to jednak, że każde świadczenie wypłacone przez KRUS wyczerpuje wszystkie możliwe roszczenia poszkodowanego. Jednorazowe odszkodowanie z KRUS jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, natomiast odszkodowanie z OC rolnika opiera się na odpowiedzialności cywilnej konkretnej osoby za wyrządzoną szkodę.
Czy otrzymanie odszkodowania z KRUS wyklucza odszkodowanie z OC?
Nie. Odszkodowanie z KRUS i odszkodowanie z OC to dwa różne reżimy odpowiedzialności. Świadczenie z KRUS jest związane z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu i wystąpieniem wypadku przy pracy rolniczej. Z kolei wypłata z OC wymaga ustalenia, że określona osoba ponosi cywilną odpowiedzialność za szkodę.
Podstawą takiej odpowiedzialności może być art. 415 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym osoba, która z własnej winy wyrządziła drugiemu szkodę, jest zobowiązana do jej naprawienia. W przypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia znaczenie mają również art. 444 i 445 k.c., pozwalające dochodzić m.in. zwrotu kosztów leczenia, renty oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Dlatego po wypadku w gospodarstwie rolnym warto zbadać nie tylko to, czy KRUS przyzna świadczenie, ale również to, czy za zdarzenie odpowiada inna osoba.
Kiedy działa obowiązkowe OC rolnika?
Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK z ubezpieczenia OC rolników przysługuje odszkodowanie, jeżeli rolnik, osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym albo osoba pracująca w gospodarstwie jest zobowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej w związku z posiadaniem gospodarstwa.
Ubezpieczenie OC rolnika obejmuje szkody będące następstwem m.in. śmierci, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Art. 51 tej ustawy rozszerza ochronę na odpowiedzialność osób pracujących w gospodarstwie rolnym.
Trzeba jednak pamiętać, że sama polisa OC rolnika nie oznacza automatycznej wypłaty. Najpierw należy wykazać odpowiedzialność cywilną za konkretne zdarzenie i związek szkody z posiadaniem gospodarstwa.
Jak może wyglądać typowy wypadek, w którym znaczenie ma zarówno KRUS, jak i OC?
Wyobraźmy sobie rolnika, który na terenie powiatu wysokomazowieckiego wraz z żoną przygotowuje drewno na potrzeby gospodarstwa. Podczas cięcia drewna piłą spalinową żona wykonuje nieostrożny ruch, w wyniku którego poszkodowany traci równowagę i doznaje poważnego urazu nogi.
Jeżeli rolnik podlega ubezpieczeniu w KRUS, wypadek w gospodarstwie rolnym może zostać zakwalifikowane jako wypadek przy pracy rolniczej, o ile spełnia ustawowe przesłanki. Jednocześnie należy odpowiedzieć na pytanie, czy zachowanie żony było zawinione i czy pozostawało w związku z posiadaniem gospodarstwa. Jeżeli tak, może powstać również odpowiedzialność cywilna objęta OC rolnika.
W takiej sytuacji znaczenie ma nie tylko sam fakt odniesienia obrażeń, lecz także sposób organizacji pracy, zachowanie uczestników, stan używanego sprzętu i okoliczności bezpośrednio poprzedzające wypadek.
Czy przyczynienie się poszkodowanego oznacza utratę prawa do odszkodowania?
Nie zawsze. Zgodnie z art. 362 k.c. jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia może zostać odpowiednio zmniejszony.
Przykładowo, jeżeli poszkodowany nie zastosował podstawowych zasad bezpieczeństwa, ale jednocześnie do wypadku w gospodarstwie rolnym przyczyniła się inna osoba, sąd może rozdzielić odpowiedzialność pomiędzy uczestników zdarzenia. Ocena zależy od konkretnych okoliczności.
Od przyczynienia należy odróżnić szczególne przesłanki odmowy jednorazowego odszkodowania z KRUS. Zgodnie z ustawą świadczenie nie przysługuje m.in. w przypadku umyślnego spowodowania wypadku lub rażącego niedbalstwa, a także w określonych sytuacjach, gdy ubezpieczony będąc nietrzeźwy lub pod wpływem środków odurzających w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku.
Jakich dodatkowych roszczeń można dochodzić poza świadczeniem z KRUS?
Zakres roszczeń cywilnoprawnych zależy od rozmiaru szkody. Na podstawie art. 444 k.c. poszkodowany może dochodzić zwrotu kosztów wynikających z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, w tym uzasadnionych kosztów leczenia i rehabilitacji.
Jeżeli wskutek wypadku w gospodarstwie rolnym zwiększyły się potrzeby poszkodowanego albo utracił on całkowicie lub częściowo zdolność do pracy, w określonych przypadkach możliwe jest również dochodzenie renty.
Natomiast art. 445 § 1 k.c. stanowi podstawę do żądania zadośćuczynienia za wypadek w gospodarstwie rolnym, czyli przede wszystkim cierpienia fizyczne i psychiczne związane z wypadkiem i jego następstwami.
W zależności od sytuacji poszkodowany może więc rozważyć m.in.:
- zwrot kosztów leczenia po wypadku w gospodarstwie rolnym,
- zwrot kosztów rehabilitacji,
- rentę z tytułu zwiększonych potrzeb,
- rentę z tytułu utraty zdolności do pracy,
- zadośćuczynienie za doznaną krzywdę,
- inne roszczenia wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego.
Dlatego kwota otrzymana z KRUS nie powinna być automatycznie traktowana jako pełna rekompensata wszystkich konsekwencji wypadku w gospodarstwie rolnym.
Co zrobić po wypadku w gospodarstwie rolnym, aby nie utrudnić dochodzenia roszczeń?
Wypadek w gospodarstwie rolnym należy zgłosić do KRUS bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 6 miesięcy od jego zaistnienia. Zgłoszenia może dokonać sam poszkodowany lub inna osoba.
Warto również zabezpieczyć miejsce zdarzenia i przedmioty związane z wypadkiem, wskazać świadków oraz zachować dokumentację medyczną. KRUS prowadzi postępowanie powypadkowe i sporządza protokół.
Poszkodowany ma 7 dni od jego otrzymania na zgłoszenie pisemnych uwag i zastrzeżeń do jego ustaleń. Równocześnie warto ustalić, czy poza świadczeniem z KRUS istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń od osoby odpowiedzialnej za wypadek lub jej ubezpieczyciela OC.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy można dostać odszkodowanie z KRUS i OC rolnika za wypadek w gospodarstwie rolnym?
Tak, jeżeli spełnione są przesłanki obu świadczeń. KRUS i OC rolnika opierają się na innych podstawach prawnych. Samo uzyskanie jednorazowego odszkodowania z KRUS nie oznacza dochodzenia roszczeń cywilnych.
Czy odmowa KRUS oznacza, że nie można uzyskać żadanego odszkodowania?
Nie. Odmowa świadczenia z KRUS nie wyklucza automatycznie odpowiedzialności cywilnej innej osoby. Należy osobno ocenić, czy istnieją podstawy do roszczeń na podstawie Kodeksu cywilnego.
Czy z OC można żądać zadośćuczynienia?
Tak. Jeżeli istnieje odpowiedzialność cywilna za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, art. 445 § 1 k.c. może stanowić podstawę żądania zadośćuczynienia za wypadek w gospodarstwie rolnym.
Jak szybko trzeba zgłosić wypadek w gospodarstwie rolnym do KRUS?
Wypadek w gospodarstwie rolnym należy zgłosić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 6 miesięcy od jego zaistnienia.