Ugoda frankowa często bywa przedstawiana jako szansa na zakończenie wieloletniego sporu z bankiem. Jednak zanim podpiszesz porozumienie, musisz mieć świadomość, że wiąże się ono również z konsekwencjami podatkowymi. Czy w 2025 roku trzeba zapłacić podatek od ugody frankowej? Czy obowiązują jakieś ulgi? A może zasady się zmieniają? Poniższy tekst przedstawia obowiązujące regulacje i ich wpływ na sytuację frankowiczów po zawarciu ugody z bankiem.
Co to jest ugoda frankowa i dlaczego może oznaczać przychód?
Ugoda frankowa to dobrowolne porozumienie między frankowiczem a bankiem, które ma na celu rozwiązanie problemów wynikających z kredytu zaciągniętego we frankach szwajcarskich. W ramach ugody frankowej bank może przewalutować kredyt na złotówki, obniżyć saldo zadłużenia, zwrócić nadpłacone raty lub umorzyć w całości bądź w części zadłużenie.
Te świadczenia ze strony banku, szczególnie zwrot nadpłat i umorzenie części długu, mogą zostać potraktowane przez urząd skarbowy jako przychód. A przychód, co do zasady, podlega przecież opodatkowaniu.
Czy ugoda frankowa wciąż korzysta ze zwolnienia z podatku?
Tak, ale nie każda ugoda frankowa i nie zawsze. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z 11 marca 2022 roku w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, zaniechano poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od dwóch kategorii przychodów. Po pierwsze, zwolnienie obejmuje umorzone wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego. Po drugie, dotyczy świadczeń wynikających z zastosowania ujemnego oprocentowania w przypadku kredytów waloryzowanych lub indeksowanych do waluty obcej.
Na mocy nowelizacji rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2024 roku, zaniechanie poboru podatku zostało przedłużone na kolejne dwa lata. Oznacza to, że osoby zawierające ugody frankowe w latach 2025 i 2026 wciąż mogą korzystać z tej preferencji podatkowej, pod warunkiem spełnienia wszystkich ustawowych kryteriów. Zgodnie bowiem z dodanym § 4a, zaniechanie ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 roku do dnia 31 grudnia 2026 roku.
Jakie warunki trzeba spełnić, by skorzystać ze zwolnienia z podatku?
Aby nie zapłacić podatku, trzeba spełnić określone warunki zawarte w rozporządzeniu. Po pierwsze, kredyt frankowy musi być przeznaczony na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej. Przez taką inwestycję rozumie się przedsięwzięcie mające na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego. Ewentualnie więcej niż jednego gospodarstwa, o ile wszystkie osoby wspólnie zamieszkują budynek mieszkalny i są ze sobą spokrewnione w I grupie podatkowej.
Po drugie, kredyt frankowy powinien być zaciągnięty przed dniem 15 stycznia 2015 roku i odpowiednio zabezpieczony, na przykład hipoteką lub spółdzielczym prawem do lokalu.
Po trzecie, kredyt frankowy nie może finansować innych celów niż cele mieszkaniowe. Jeśli część środków została przeznaczona na coś innego, na przykład remont drugiego mieszkania lub zakup lokalu użytkowego, zwolnienie z podatku dotyczy tylko części kredytu CHF przypadającej na inwestycję mieszkaniową.
Po czwarte, frankowicz korzystający z ulgi nie mógł wcześniej wykorzystać jej w odniesieniu do innej inwestycji.
Jakie ryzyko podatkowe wiąże się z ugodą frankową?
Zawarcie ugody frankowej z bankiem nie zawsze oznacza automatyczne skorzystanie ze zwolnienia podatkowego. Mimo obowiązywania rozporządzenia przewidującego zaniechanie poboru podatku dochodowego od umorzonych wierzytelności, konieczna jest dokładna analiza celu kredytu frankowego i okoliczności jego wykorzystania. Organy podatkowe coraz częściej przyglądają się szczegółom takim jak liczba finansowanych nieruchomości czy ich status prawny.
Przykładowo, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w jednej z indywidualnych interpretacji uznał, że kredyt hipoteczny wykorzystany na zakup udziału w jednym lokalu mieszkalnym oraz remont dwóch odrębnych mieszkań (posiadających osobne księgi wieczyste), nie spełnia warunku jednej inwestycji mieszkaniowej. W efekcie umorzenie takiego kredytu frankowego nie może korzystać ze zwolnienia i stanowi przychód podlegający opodatkowaniu.
Przywołane stanowisko pokazuje, że nie każde umorzenie będzie zatem objęte ulgą. Kluczowe są okoliczności faktyczne i sposób wykorzystania kredytu. Ugoda frankowa zawarta nawet w okresie obowiązywania rozporządzenia nie gwarantuje automatycznego zwolnienia z podatku, jeśli cel kredytu nie odpowiada definicji inwestycji mieszkaniowej w rozumieniu przepisów.
Kiedy trzeba zapłacić podatek od ugody frankowej?
Podatek od ugody frankowej trzeba będzie zapłacić w każdej sytuacji, gdy nie zostaną spełnione warunki określone w rozporządzeniu. W takim przypadku wartość umorzonego długu stanowi przychód z innych źródeł, który należy wykazać w rocznym zeznaniu PIT. Obowiązuje wówczas ogólna skala podatkowa 12 lub 32 procent, w zależności od wysokości dochodu. Termin rozliczenia upływa 30 kwietnia roku następującego po zawarciu ugody z bankiem.
Czy warto podpisywać ugodę z bankiem w 2025 roku?
Ocena opłacalności zawarcia ugody frankowej z bankiem powinna uwzględniać zarówno treść porozumienia z bankiem, jak i sposób wykorzystania kredytu frankowego. Niemniej, mimo obowiązującego zwolnienia, każda sytuacja powinna być oceniana indywidualnie. Zaleca się dokonanie analizy celu kredytu CHF oraz spełnienia wszystkich warunków wskazanych w przepisach. Warto też skorzystać z pomocy profesjonalisty.
Na co zwrócić uwagę podpisując ugodę?
Przed zawarciem ugody z bankiem należy ustalić, czy kredyt frankowy dotyczył wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, zgodnie z definicją zawartą w przepisach. Istotne jest również sprawdzenie, czy wcześniej nie korzystano już ze zwolnienia podatkowego w odniesieniu do innej inwestycji.
Ważne jest także, aby porozumienie z bankiem spełniało wszystkie warunki wymagane do zastosowania zaniechania poboru podatku, wynikające z obowiązujących przepisów.
Rzetelna analiza warunków kredytu, treści ugody frankowej oraz aktualnych interpretacji podatkowych pozwala ograniczyć ryzyko błędów i podjąć świadomą decyzję, korzystną z punktu widzenia zarówno finansowego, jak i prawnego.
Najczęściej zadawane pytania przez frankowiczów (FAQ):
Czy każda ugoda frankowa jest objęta zwolnieniem z podatku?
Nie. Zwolnienie z podatku dochodowego dotyczy wyłącznie przypadków, w których kredyt został przeznaczony na jedną inwestycję mieszkaniową, a wszystkie warunki określone w rozporządzeniu Ministra Finansów zostały spełnione.
Jakie mogą być konsekwencje braku rozliczenia przychodu z ugody frankowej?
Jeśli warunki zwolnienia z opodatkowania nie zostaną spełnione, wartość umorzonych wierzytelności wynikających z ugody frankowej stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Niewykazanie tego przychodu w rocznym zeznaniu podatkowym może skutkować obowiązkiem zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami za zwłokę. Dodatkowo warto mieć na uwadze, że Kodeks karny skarbowy przewiduje sankcje karne za określone czyny zabronione, w szczególności za uchylanie się od opodatkowania.
Materiał przygotowany przez radcę prawną Żanetę Gabiec.