Ogłoszenie upadłości Getin Noble Bank S.A. nie zamknęło frankowiczom drogi do dochodzenia swoich praw przed sądem. Dla tysięcy osób, które posiadają kredyty frankowe, kluczowe pozostaje pytanie, czy możliwe jest pozwanie banku w sprawie frankowej po ogłoszeniu jego upadłości oraz czy nadal realne jest unieważnienie kredytu frankowego.
Kwestia ta została jednoznacznie rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 września 2024 r., sygn. III CZP 5/24.
Sąd Najwyższy przesądził, że postępowanie z powództwa konsumenta o ustalenie nieistnienia (nieważności) stosunku prawnego z umowy kredytu nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości. Oznacza to, że takie postępowanie może toczyć się przed sądem powszechnym z udziałem syndyka, niezależnie od trwającego postępowania upadłościowego.
Frankowicze Getin a pozwanie banku po ogłoszeniu jego upadłości
Po ogłoszeniu upadłości pozwanym w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy kredytu frankowego jest syndyk masy upadłości Getin Noble Banku S.A., działający w imieniu upadłego banku.
Zgodnie z uchwałą SN III CZP 5/24, po ustaleniu osoby syndyka nie ma podstaw do zawieszania postępowania o ustalenie nieważności umowy frankowej – sprawa może być normalnie rozpoznawana przez sąd.
W praktyce oznacza to, że frankowicze GetIn Noble Banku mogą wytoczyć powództwo o unieważnienie kredytu frankowego, mimo że bank znajduje się w upadłości. Sprawa toczy się przed sądem powszechnym, a postępowanie nie podlega zawieszeniu wyłącznie z powodu ogłoszenia upadłości.
Czy można pozwać syndyka, jeśli bank lub syndyk wypowiedzieli umowę kredytu?
Po ogłoszeniu upadłości pozwanym nie jest już sam bank działający jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, lecz syndyk masy upadłości Getin Noble Bank S.A., który reprezentuje upadły bank w postępowaniach sądowych.
Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego, po ustaleniu osoby syndyka nie ma podstaw do zawieszania spraw o unieważnienie kredytu frankowego. Postępowanie toczy się normalnie z udziałem syndyka jako strony pozwanej.
Czy wypowiedzenie umowy wyklucza unieważnienie kredytu frankowego?
Wypowiedzenie umowy kredytu frankowego zarówno przez bank przed upadłością, jak i przez syndyka po jej ogłoszeniu – nie pozbawia kredytobiorcy prawa do żądania stwierdzenia nieważności umowy frankowej.
Wypowiedzenie jest czynnością opartą na założeniu, że umowa jest ważna. Tymczasem w procesie frankowym konsument kwestionuje samo istnienie stosunku prawnego. Jeżeli sąd stwierdzi nieważność umowy, wypowiedzenie traci znaczenie prawne, ponieważ dotyczy umowy, która w świetle wyroku nigdy nie wywoływała skutków prawnych.
Czy unieważnienie kredytu frankowego dotyczy każdego przypadku?
Nie. Powództwo o stwierdzenie nieważności umowy kredytu dotyczy wyłącznie kredytów frankowych, które nie zostały jeszcze w całości spłacone.
Jeżeli umowa została już wykonana (kredyt frankowy został spłacony), brak jest interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. do żądania ustalenia nieważności. W takich przypadkach możliwe są wyłącznie roszczenia pieniężne, które wobec upadłości banku muszą być dochodzone w trybie postępowania upadłościowego.
Czy frankowicze Getin mogą zawiesić obowiązek spłaty rat?
Teoretycznie tak. Frankowicz może wystąpić z wnioskiem o zabezpieczenie roszczenia niepieniężnego, polegające np. na czasowym wstrzymaniu obowiązku spłaty rat kredytu na czas trwania procesu. Należy jednak podkreślić, że każdorazowo wymaga to indywidualnej oceny sądu, a większe szanse będą mieli ci frankowicze, którzy już nadpłacili kapitał kredytu frankowego, to znaczy, że wpłacili na rzecz banku (syndyka) więcej niż otrzymali.
Sama możliwość prowadzenia postępowania o unieważnienie kredytu frankowegoi została jednak jednoznacznie potwierdzona przez Sąd Najwyższy.
Jakie skutki prawne daje unieważnienie kredytu frankowego po upadłości banku?
Prawomocny wyrok stwierdzający unieważnienie kredytu frankowego wywołuje daleko idące konsekwencje prawne, niezależne od tego, czy frankowicz uzyska wypłatę środków z masy upadłości.
Do najważniejszych skutków należą:
- możliwość wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej jako zabezpieczenia nieważnej umowy,
- usunięcie wpisów dotyczących zobowiązania kredytowego w BIK i innych rejestrach,
- brak podstawy prawnej do dalszych płatności na rzecz syndyka,
- definitywne zakończenie sporu co do istnienia zobowiązania.
Dla wielu frankowiczów GetIn Noble Banku kluczowym celem jest właśnie uporządkowanie sytuacji prawnej nieruchomości i trwałe wyeliminowanie wadliwej umowy kredytu z obrotu prawnego.
Czy po upadłości Getin Banku można wytoczyć sprawę o zapłatę?
Nie. Po ogłoszeniu upadłości Getin Noble Banku nie jest możliwe wszczęcie ani kontynuowanie postępowania o zapłatę przeciwko bankowi lub syndykowi.
Roszczenia pieniężne kredytobiorcy w szczególności o zwrot rat kapitałowo-odsetkowych muszą zostać zgłoszone do masy upadłości.
Jak frankowicze Getin mogą zabezpieczyć swoje roszczenia pieniężne?
Aby zabezpieczyć swoje interesy, frankowicz GetIn Noble Banku powinien:
- zgłosić wierzytelność w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ),
- rozważyć dokonanie potrącenia swoich roszczeń z ewentualnym roszczeniem syndyka o zwrot kapitału.
Ma to istotne znaczenie praktyczne, ponieważ po unieważnieniu kredytu frankowego syndyk może domagać się zwrotu wypłaconej kwoty kredytu. Prawidłowe działania formalne pozwalają ograniczyć ryzyko dalszych sporów.
Dlaczego uchwała Sądu Najwyższego jest przełomowa dla frankowiczów Getin?
Uchwała Sądu Najwyższego z 19 września 2024 r. jednoznacznie potwierdziła, że upadłość banku nie blokuje drogi sądowej do stwierdzenia nieważności umowy kredytu frankowego. Dla tysięcy frankowiczów Getin Noble Banku oznacza to realną możliwość:
- wyeliminowania wadliwej umowy z obrotu prawnego,
- usunięcia hipoteki,
- zakończenia obowiązku dalszej spłaty,
- uporządkowania sytuacji prawnej niezależnie od kondycji masy upadłości.
Pozwanie banku w sprawie frankowej po ogłoszeniu upadłości nie tylko jest dopuszczalne, lecz zostało wprost zaakceptowane przez najwyższą instancję sądową. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy zarówno pod kątem treści umowy, jak i sytuacji procesowej kredytobiorcy.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy po upadłości Getin Noble Banku nadal mogę pozwać bank o nieważność umowy frankowej?
Tak. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 19 września 2024 r. (III CZP 5/24) postępowanie o stwierdzenie nieważności umowy kredytu może być prowadzone mimo ogłoszenia upadłości banku, z udziałem syndyka masy upadłości.
Czy sprawa o nieważność umowy zostanie zawieszona z powodu upadłości banku?
Nie. Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał, że sprawa o ustalenie nieważności umowy nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości, dlatego nie ma podstaw do jej zawieszania.