Na Twojej działce od lat stoi słup energetyczny i do tej pory nie podejmowałeś żadnych działań, gdyż nie byłeś świadomy, że mogą Ci przysługiwać jakiekolwiek roszczenia przesyłowe. A może odziedziczyłeś nieruchomość, na której stoi słup energetyczny i nie godzisz się na to, że przedsiębiorca przesyłowy bez tytułu prawnego korzysta z nieruchomości?
W praktyce nie ma znaczenia, do której z tych grup należysz najważniejsze jest to, że nie chcesz pozostać bierny w tej sytuacji. W tym artykule odpowiemy na kluczowe pytania: od czego zacząć, gdy na Twojej działce znajduje się słup energetyczny, oraz jak sprawdzić, czy przysługuje Ci możliwość dochodzenia roszczeń przesyłowych.
Czy głośny wyrok Trybunału Konstytucyjnego z grudnia 2025 r. zmienił pozycję prawną właścicieli nieruchomości?
Jeszcze jakiś czas temu przedsiębiorcy przesyłowi powoływali się na zasiedzenie służebności przesyłu w przypadku, kiedy nieruchomość wykorzystywali od 30 – 40 lat – najczęściej sięgając pamięcią czasów głębokiego PRL. Jednak wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. potwierdził, iż w związku z faktem, że instytucja służebności przesyłu nie była znana w polskim kodeksie cywilnym przed rokiem 2008, nie ma żadnych podstaw, aby rozpocząć liczenie zasiedzenia służebności przesyłu z datą wcześniejszą niż rok 2008.
Tym samym możemy uspokoić właścicieli nieruchomości: w Polsce nie doszło jeszcze do zasiedzenia służebności przesyłu, niezależnie od tego, jak długo słup energetyczny jest posadowiony na działce. To bardzo dobra wiadomość, gdyż wytrąca oręż przedsiębiorców przesyłowych, a Tobie daje bezpieczeństwo, że sąd nie powinien oddalić roszczeń na tej podstawie.
Jak przygotować się do dochodzenia roszczeń za słup energetyczny?
Roszczenia w stosunku do przedsiębiorców przesyłowych mogą wynosić nawet kilkaset tysięcy złotych. Mając na uwadze perspektywę uzyskania takiego roszczenia, na pewno nie powinien przerażać Cię fakt, że poświęcisz chwilę czasu, aby odświeżyć historyczną wiedzę na temat nieruchomości. Jeśli zdecydujesz się skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, bądź pewien, że przy pierwszej rozmowie zada Ci owe kluczowe pytania, a Ty nie będziesz musiał nerwowo szukać odpowiedzi w swojej pamięci.
Przechodząc do meritum, pamiętaj, aby zorientować się:
- jaki jest numer Twojej księgi wieczystej, numer działki i jej lokalizacja
- z jakim rodzajem słupa energetycznego mamy do czynienia (wysokie, niskie czy średnie napięcia) oraz kto jest przedsiębiorcą przesyłowym
- czy nieruchomość jest w rodzinie od lat, jak została nabyta i kiedy
- czy wcześniej prowadzone było postępowanie administracyjne albo sądowe w związku z posadowionym słupem
- czy były prowadzone jakiekolwiek rozmowy, wymiana korespondencji z przedsiębiorcą przesyłowym
Słup niskiego napięcia na działce – czy wyklucza możliwość dochodzenia roszczeń?
Nie budzi wątpliwości, iż posadowienie bez podstawy prawnej przez przedsiębiorcę przesyłowego słupa energetycznego wysokiego albo średniego napięcia powinno skłonić właściciela nieruchomości do dochodzenia swoich praw. Pojawia się jednak pytanie: co w sytuacji, jeśli na mojej nieruchomości przedsiębiorca przesyłowy umieścił słup niskiego napięcia?
W gruncie rzeczy droga dochodzenia roszczeń przesyłowych będzie taka sama od rozmów ugodowych z przedsiębiorcą przesyłowym po drogę sądową, jeśli rozmowy nie przyniosą rezultatu. Kluczowa w przypadku słupa niskiego napięcia jest wycena roszczeń jeszcze przed przystąpieniem do rozmów. Jeśli zamierzasz zgłosić się po poradę prawną, kancelaria prawna w pierwszej kolejności powinna pokierować Cię, jak dokonać wyceny Twoich roszczeń – pokaże to, czy wejście w spór jest opłacalne.
Kupiłeś działkę kilkanaście lat temu z już posadowionym słupem energetycznym – czy taki stan rzeczy pogarsza Twoją sytuację?
W sytuacji, kiedy zakupiłeś działkę z już posadowionym słupem energetycznym, pamiętaj, aby sprawdzić historię nieruchomości. Najlepszym źródłem wiedzy będzie w tym przypadku dział III księgi wieczystej zatytułowany „Prawa, roszczenia i ograniczenia”. Jeśli nie ma tam ujawnionej żadnej wzmianki na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego, możesz wstępnie założyć (uwaga – KW nie zawsze zawiera pełne dane), że przedsiębiorca przesyłowy nie ma prawa do korzystania z nieruchomości, a mimo to robi to bez żadnego wynagrodzenia.
Tym samym zakup nieruchomości z już umiejscowionym słupem nie zamyka Ci drogi do dochodzenia roszczeń przesyłowych, poza jednym wyjątkiem. Jeśli poszukiwania historii nieruchomości doprowadzą Cię do decyzji administracyjnej na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego tzw. małe wywłaszczenie które wcale nie musiało wiązać się z wypłatą należnego odszkodowania, to brak statusu spadkobiercy po wywłaszczonym właścicielu uniemożliwia Ci dochodzenie roszczeń przesyłowych.
Jakie kroki prawne podjąć, aby doprowadzić do ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem?
W pierwszej kolejności konieczne jest zebranie dokumentacji od przedsiębiorcy przesyłowego, z urzędu gminy/miasta, starostwa powiatowego oraz zapoznanie się z księgą wieczystą. Kolejno analiza dokumentacji oraz wstępna wycena wartości roszczenia pozwoli oszacować, jakich kwot możesz domagać się od przedsiębiorcy przesyłowego. Pamiętaj również, że przed skierowaniem sprawy na drogę sądową konieczne jest wezwanie przedsiębiorcy przesyłowego do ustanowienia służebności przesyłu.
Po przebyciu tej drogi sprawa jest kierowana do sądu. Skupiając się na drodze cywilnoprawnej, w pierwszej kolejności ze względu na niską opłatę warto złożyć wniosek do sądu o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem (wniosek dotyczy przyszłości). Jednocześnie albo w późniejszym terminie należy pamiętać o złożeniu pozwu o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez przedsiębiorcę przesyłowego z nieruchomości wniosek dotyczy sześciu lat wstecz.
Tematyka związana z urządzeniami przesyłowymi posadowionymi na nieruchomości jest wielowątkowa. Aby uzyskać satysfakcjonujące roszczenia na rzecz właściciela nieruchomości, niezbędna jest wielopłaszczyznowa wiedza z procedury cywilnej i administracyjnej. Dlatego jeśli również na Twojej nieruchomości znajduje się słup energetyczny i zastanawiasz się czy możesz dochodzić ewentualnych roszczeń od przedsiębiorcy przesyłowego, skontaktuj się doświadczonymi w sprawach dotyczących służebności przesyłu ekspertami z Kancelarii Bochenek, Ciesielski i Wspólnicy.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy mogę żądać usunięcia słupa z działki?
Tak, jeśli firma energetyczna nie ma tytułu prawnego do gruntu. Często jednak lepszym wyjściem jest służebność przesyłu. Pozwala ona uzyskać odszkodowanie lub stałe wynagrodzenie bez wieloletniego sporu o fizyczne przeniesienie instalacji.
Ile wynosi odszkodowanie za słup energetyczny na działce?
Kwota zależy od napięcia linii energetycznej, zajętej powierzchni i czasu bezumownego korzystania. Roszczenia wahają się od kilku do kilkuset tysięcy złotych. Precyzyjną wartość określa rzeczoznawca majątkowy.
Ile trwa sprawa o służebność przesyłu?
W sądzie proces zajmuje zazwyczaj od 1 do 3 lat (zależnie od opinii biegłych). Czas ten może ulec zmianie, jeśli na etapie przedsądowym lub w trakcie sprawy w I instancji zostanie zawarta ugoda z przedsiębiorca przesyłowym.
Materiał został przygotowany przez ekspertkę Agnieszkę Kursę