Czy wyrok TSUE C-744/24 może wywołać drugą falę sporów z bankami?

Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 może znacząco wpłynąć na rynek kredytów konsumenckich w Polsce. Trybunał zakwestionował praktykę naliczania odsetek od prowizji i innych kosztów doliczanych do kredytu, podkreślając konieczność pełnej przejrzystości wobec konsumenta.

W praktyce orzeczenie może otworzyć wielu kredytobiorcom drogę do zastosowania sankcji kredytu darmowego, czyli obowiązku spłaty wyłącznie pożyczonego kapitału – bez odsetek, prowizji i większości dodatkowych kosztów. Coraz częściej mówi się również o możliwej „drugiej fali frankowej”, tym razem dotyczącej kredytów gotówkowych, ratalnych i konsolidacyjnych.

Sankcja kredytu darmowego po wyroku TSUE C-744/24 – co oznacza dla kredytobiorców i banków?

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 może okazać się jednym z najważniejszych orzeczeń dotyczących kredytów konsumenckich w ostatnich latach. TSUE po raz kolejny opowiedział się po stronie konsumentów i wyraźnie wskazał, że bank nie może czerpać korzyści z nieprawidłowo skonstruowanej umowy kredytowej.

Dla wielu kredytobiorców oznacza to realną możliwość zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego, czyli obowiązku zwrotu wyłącznie pożyczonego kapitału- bez odsetek, prowizji i większości kosztów dodatkowych.

Co dokładnie orzekł TSUE?

Sprawa C-744/24 dotyczyła praktyki polegającej na naliczaniu odsetek nie tylko od kwoty rzeczywiście wypłaconej klientowi, ale również od kosztów kredytu doliczonych do salda zobowiązania, takich jak:

•   prowizje,
•   składki ubezpieczeniowe,
•   opłaty dodatkowe.

TSUE uznał, że taka konstrukcja może naruszać przepisy dyrektywy 2008/48/WEdotyczącej kredytów konsumenckich. Trybunał podkreślił, że konsument powinien zostać w sposób jasny i przejrzysty poinformowany o rzeczywistym koszcie kredytu, a bank nie może naliczać odsetek od kwot, które nigdy nie zostały faktycznie wypłacone kredytobiorcy.

Wyrok ten jest szczególnie istotny dlatego, że dotyka bardzo popularnego modelu stosowanego przez banki przy kredytach gotówkowych i konsolidacyjnych.

Kredytobiorcy i konsumenci kontra banki – nowe wyroki TSUE mogą zmienić rynek kredytów konsumenckich

Ostatnie miesiące przynoszą wyraźną zmianę kierunku orzecznictwa dotyczącego sporów pomiędzy konsumentami a bankami. Seria wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z kwietnia i maja 2026 r. wzmacnia pozycję kredytobiorców i jednocześnie zwiększa obowiązki informacyjne instytucji finansowych.

Eksperci rynku finansowego i prawnicy wskazują, że obecnie sądy coraz częściej analizują nie tylko literalną treść umowy kredytowej, ale również cały proces oferowania produktu finansowego konsumentowi-sposób przekazywania informacji, przejrzystość kosztów oraz rzeczywiste zrozumienie warunków umowy przez klienta.

Dla sektora bankowego może to oznaczać istotny wzrost ryzyka prawnego dotyczącego kredytów gotówkowych, ratalnych i konsolidacyjnych.

Dlaczego dyrektywa 93/13 ma tak duże znaczenie dla ochrony konsumentów w sporach z bankami?

Podstawą wielu najnowszych wyroków TSUE pozostaje dyrektywa 93/13 dotycząca nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. To właśnie na jej podstawie przez ostatnie lata rozwijało się korzystne dla frankowiczów orzecznictwo, a obecnie mechanizmy ochronne coraz częściej stosowane są także wobec klasycznych kredytów konsumenckich.

TSUE konsekwentnie podkreśla, że:

• konsument jest słabszą stroną stosunku prawnego,
•   bank jako profesjonalista ponosi szczególną odpowiedzialność informacyjną,
• warunki umowy muszą być nie tylko formalnie poprawne, ale również przejrzyste i zrozumiałe dla przeciętnego klienta.

W praktyce oznacza to, że nawet pozornie techniczne lub „drobne” uchybienia po stronie banku mogą zostać uznane za naruszenie praw konsumenta. 

Sądy badają już nie tylko umowę, ale cały proces sprzedaży kredytu

Jeszcze kilka lat temu większość sporów koncentrowała się głównie na samych zapisach umownych. Obecnie podejście sądów wyraźnie się zmienia.

Coraz większe znaczenie mają pytania:

•   czy klient został prawidłowo poinformowany o całkowitym koszcie kredytu,
•   czy bank jasno wyjaśnił mechanizm naliczania kosztów,
•   czy formularze informacyjne były kompletne i zrozumiałe,
•   czy konsument miał realną możliwość oceny skutków finansowych umowy,
•   czy sposób prezentacji produktu nie był mylący.

Sądy coraz częściej analizują:

•   wzory formularzy,
•   reklamę produktu finansowego,
•   sposób prezentacji RRSO,
•   konstrukcję harmonogramu spłat,
•   informacje przekazywane przed podpisaniem umowy.

To istotna zmiana, ponieważ odpowiedzialność banku przestaje ograniczać się wyłącznie do zgodności samego dokumentu z przepisami.

„Druga fala frankowa”? Banki coraz głośniej mówią o ryzyku związanym z sankcją kredytu darmowego

Przez ostatnie lata głównym problemem sektora bankowego były kredyty frankowe. Banki tworzyły wielomiliardowe rezerwy na przegrywane procesy, ugody oraz skutki kolejnych wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Dziś jednak coraz częściej pojawia się pytanie, czy rynek nie wchodzi właśnie w nową fazę sporów – tym razem dotyczącą kredytów konsumenckich i sankcji kredytu darmowego.

W mediach finansowych oraz raportach branżowych coraz częściej pojawia się określenie „druga fala frankowa”. Powód jest prosty: liczba pozwów przeciwko bankom rośnie, orzecznictwo TSUE staje się coraz bardziej prokonsumenckie, a potencjalna skala problemu może obejmować setki tysięcy umów kredytów gotówkowych i ratalnych.

Czy SKD może być większym problemem dla banków niż franki?

Na razie trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Istnieje jednak kilka powodów, dla których sektor bankowy traktuje temat bardzo poważnie:

•   skala kredytów konsumenckich jest ogromna,
•   wiele umów opierało się na podobnych wzorcach,
•   orzecznictwo TSUE staje się coraz bardziej prokonsumenckie,
•   konsumenci są dziś znacznie bardziej świadomi swoich praw,
•   doświadczenia frankowe pokazały, że ryzyka prawnego nie można lekceważyć.

Z perspektywy kancelarii prawnych i kredytobiorców najbliższe miesiące mogą okazać się kluczowe dla ukształtowania nowej linii orzeczniczej dotyczącej kredytów konsumenckich oraz praktycznego stosowania sankcji kredytu darmowego przez polskie sądy.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ):

Czy bank może naliczać odsetki od prowizji?

To właśnie jedna z głównych kwestii poruszonych przez TSUE w sprawie C-744/24. Trybunał wskazał, że naliczanie odsetek od kosztów kredytu, których konsument faktycznie nie otrzymał, może naruszać przepisy dotyczące ochrony konsumentów.

Czy można skorzystać z SKD po spłacie kredytu?