Pod koniec kwietnia powrócił głośny dla wielu kredytobiorców temat tzw. sankcji kredytu darmowego (dalej: SKD), a to za sprawą wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24. Z niniejszego artykułu dowiesz się czym jest owa sankcja, jakie roszczenia przysługują Ci od banku oraz co realnie możesz zyskać dzięki wyżej wspomnianemu wyrokowi TSUE.
Czym jest sankcja kredytu darmowego (SKD)?
Sankcja kredytu darmowego to uprawnienie konsumenta przewidziane w ustawie o kredycie konsumenckim, którego istota sprowadza się do założenia, że konsument będzie uprawniony do zwrotu kredytu wyłącznie w wysokości pożyczonego kapitału bez konieczności zapłaty na rzecz banku odsetek oraz pozostałych kosztów zastrzeżonych w umowie kredytu jeśli bank lub firma pożyczkowa naruszyły obowiązki informacyjne na etapie przed kontraktowym albo nieprawidłowo skonstruowały umowę. W praktyce oznacza to, że bank traci prawo do zarobku na odsetkach i dodatkowych opłatach.
Kiedy sankcja kredytu darmowego ma zastosowanie?
Ustawodawca uznał, że sankcja powinna mieć zastosowanie w przypadku naruszenia tych przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, które są kluczowe z punktu widzenia ochrony konsumenta, a więc tych dotyczących samej treści umowy kredytu.
Warto podkreślić, że uprawnienie do sankcji kredytu darmowego powstaje w momencie złożenia przez konsumenta wobec kredytodawcy pisemnego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji, wskutek naruszenia przez kredytodawcę konkretnego przepisu ustawy o kredycie konsumenckim. Często jednak konsument jest zmuszony do dochodzenia swoich praw na drodze postępowania sądowego.
Co równie ważne uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.
Których kredytów może dotyczyć przewidziana sankcja?
Sankcja kredytu darmowego dotyczy tych kredytów i pożyczek konsumenckich, których wartość nie przekracza kwoty 255.550,00 PLN lub jej równowartości w walucie obcej, a także kredytów i pożyczek niezabezpieczonych hipoteką przeznaczonych na remont domu albo lokalu mieszkalnego, których wartość może być wyższa.
Najczęściej analizowane są:
- umowy kredytu bankowego zawierane z konsumentem do ww. wysokości,
- umowy pożyczki,
- umowa o kredyt wiązany (tzw. sprzedaż ratalna),
- umowa o kredyt w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym (tzw. kredyt odnawialny),
- umowa o kredyt konsumencki przewidująca odroczenie płatności.
Co istotne, umowa musi być zawarta przez konsumenta, a kredyt nie może być związany bezpośrednio z działalnością gospodarczą.
Co dokładnie orzekł TSUE i jakie skutki ma ten wyrok dla Twojej umowy kredytowej?
W dniu 23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał długo oczekiwany wyrok w sprawie C-744/24 dotyczący polskiego kredytu konsumenckiego. Trybunał uznał, że bank nie może naliczać odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, tj.:
- prowizje,
- składki ubezpieczeniowe,
- inne dodatkowe opłaty doliczane do finansowania.
TSUE wskazał, że całkowita kwota kredytu powinna obejmować wyłącznie środki realnie wypłacone kredytobiorcy. Jest to niezwykle istotne rozstrzygnięcie, ponieważ przez lata wiele banków stosowało mechanizm kredytowania kosztów kredytu. Przykładowo, kredytobiorcy wypłacono kwotę 80 tys. zł, natomiast bank naliczał odsetki od 90 tys. zł, ponieważ do kwoty kredytu doliczono prowizję oraz inne opłaty, które tak naprawdę nigdy nie zostały wypłacone kredytobiorcy.
Co faktycznie zmienia wyrok TSUE w sprawach dot. SKD?
Omawiany wyrok TSUE nie oznacza automatycznie, że każdy kredyt, w którym bank dolicza opłaty skredytowane do całkowitej kwoty kredytu, stanie się darmowy. Trybunał nie przesądził bowiem, że każde naruszenie skutkuje automatycznym zastosowaniem sankcji.
Niewątpliwie natomiast, wyrok TSUE bardzo wzmacnia pozycję konsumentów w sporach z bankami. Sądy krajowe otrzymały jasny sygnał, że:
- bank może naliczać odsetki wyłącznie od realnie wypłaconej kwoty kapitału;
- ukrywanie przez bank dodatkowych kosztów w kwocie kredytu narusza przepisy unijne;
- konstrukcja umowy kredytu musi być przejrzysta i zrozumiała dla konsumenta.
Co możesz zrobić, aby upewnić się czy Twoja umowa kwalifikuje się do skorzystania z SKD?
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy samej treści umowy, formularza informacyjnego oraz sposobu naliczania kosztów.
Jeśli posiadasz kredyt konsumencki w pierwszej kolejności sprawdź swoją umowę kredytową. Przeanalizuj czy bank doliczył do całkowitej kwoty kredytu dodatkowe koszty, które nie zostały Ci wypłacone. Zweryfikuj również poprawność RRSO. Duże znaczenie mają również kwestie przejrzystości informacji uzyskanych od banku na etapie przedkontraktowym. W praktyce, wiele kredytobiorców dopiero po dokładnej analizie dokumentów umownych dowiaduje się, że całkowity koszt kredytu jest znacznie wyższy, niż początkowo zakładali.
Jeśli potrzebujesz pomocy w analizie prawnej Twojej umowy, rozważ konsultację ze specjalistą. Pomożemy w ustaleniu jakie roszczenia przysługują Ci od banku oraz sprawnie przeprowadzimy przez proces zarówno przedsądowy jak i sądowy. Dla wielu z Was omawiamy wyrok TSUE może oznaczać realną możliwość odzyskania już poniesionych kosztów kredytu jak również brak konieczności ponoszenia ich w okresie dalszej spłaty kredytu.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy wyrok TSUE C-744/24 oznacza, że każdy kredyt konsumencki może zostać objęty sankcją kredytu darmowego?
Nie. Wyrok TSUE nie oznacza automatycznego zastosowania sankcji kredytu darmowego w każdej umowie kredytowej. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy dokumentów, w szczególności umowy, formularza informacyjnego oraz sposobu naliczania kosztów kredytu. Istotne znaczenie może mieć m.in. to, czy bank naliczał odsetki od kosztów, które nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi, np. prowizji lub składek ubezpieczeniowych.
Co powinien zrobić kredytobiorca, który chce sprawdzić, czy może skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
W pierwszej kolejności warto przeanalizować umowę kredytową i sprawdzić, czy zawiera ona prawidłowe informacje dotyczące całkowitej kwoty kredytu, całkowitego kosztu kredytu, RRSO oraz zasad naliczania odsetek i opłat. Jeżeli pojawiają się wątpliwości co do konstrukcji umowy lub sposobu rozliczenia kosztów, warto skonsultować dokumenty ze specjalistą. Dopiero po analizie można ocenić, czy istnieją podstawy do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego lub dochodzenia roszczeń wobec banku.
Materiał został przygotowany przez ekspertkę Kamilę Ciupek