Co dokładnie orzekł TSUE i dlaczego ma to znaczenie dla frankowiczów?
27 listopada 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, który jest niezwykle istotny dla tysięcy frankowiczów, którzy zostali pozwani przez bank o zwrot kapitału. TSUE stwierdził, że konsument, który przegra proces o zwrot kapitału z bankiem po unieważnieniu umowy CHF nie może zostać obciążony kosztami procesu w pełnej wysokości.
W rozpatrywanej sprawie frankowej opłata od pozwu banku wyniosła aż 32 000 zł, podczas gdy opłata od pozwu frankowicza nie mogła przekroczyć 1 000 zł. Taka rażąca dysproporcja powodowała, że w przypadku przegranej frankowicz ponosił bardzo wysokie koszty, podczas gdy bank w podobnej sytuacji ryzykował „jedynie” tysiącem złotych.
Stawką postępowania były nie tylko pieniądze, lecz przede wszystkim realny dostęp konsumentów do sądów. Frankowicze byli zniechęcani i odstraszani przed pozywaniem banków, ponieważ w odpowiedzi to bank mógł wytoczyć im powództwo, narażając ich na znaczne koszty procesu.
To właśnie ta kwestia stała u podstaw pytania prejudycjalnego skierowanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. XXVIII C 23166/22, prowadzonej przeciwko Bankowi Millennium.
Jaki był przebieg sprawy frankowej i dlaczego trafiła ona do TSUE?
Sprawa rozpoznawana przez TSUE dotyczyła kredytu frankowego zaciągniętego w 2008 r. w Banku Millennium. Umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego została prawomocnie unieważniona w 2022 r., z uwagi na stosowanie przez bank nieuczciwych mechanizmów przeliczeniowych PLN/CHF. Bank został zobowiązany do zwrotu części rat, natomiast kredytobiorca na tym etapie nie poniósł żadnych kosztów.
Sytuacja uległa zmianie, kiedy bank złożył kontrpozew, domagając się:
- zwrotu całego wypłaconego kapitału (640 000 zł),
- odsetek ustawowych za opóźnienie,
- 42 800 zł kosztów procesu, w tym 32 000 zł opłaty od pozwu i 10 800 zł kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd rozpoznający kontrpozew dostrzegł problem nierówności stron, co doprowadziło do zadania TSUE pytania prejudycjalnego przez Sąd Okręgowy w Warszawie (sygn. XXVIII C 23166/22).
Czy pozwy banków wobec frankowiczów można uznać za formę presji procesowej?
W kontekście sprawy C-746/24 zwrócono uwagę na podobieństwo działań banków do tzw. pozwów SLAPP – pozwów mających na celu zniechęcenie słabszej strony do obrony swoich praw. Banki składając masowo kontrpozwy o zwrot kapitału oraz wysokie koszty zastępstwa procesowego, mogą działać odstraszająco, powodując, że część frankowiczów rezygnuje z pozwu lub decyduje się na ugodę niekorzystną ekonomicznie. Wyrok TSUE ogranicza tego rodzaju praktyki, uznając, że ochrona konsumenta musi być rzeczywista, a nie tylko formalna.
Dlaczego wyrok TSUE z 27 listopada 2025 r. jest tak istotnym rozstrzygnięciem dla frankowiczów?
Wyrok TSUE wprowadza odpowiednią równowagę w relacji frankowicza z bankiem w sporze, który przypomnijmy wywołany został przez wadliwe umowy wprowadzone przez bank do obrotu. Trybunał stwierdził, że sąd nie może obciążać pełnymi kosztami procesu frankowicza, który przegrał proces zainicjowany przez bank o zwrot kapitału. Dysproporcja między wysokością opłaty od pozwu banku a opłatą od pozwu konsumenta była na tyle duża i rażąca, że mogła skutecznie zniechęcić część frankowiczów do wszczęcia postępowania przeciwko bankowi.
Co wynika z tego wyroku dla frankowiczów i jaką strategię warto przyjąć?
Wyrok TSUE wprowadza potrzebny balans w zakresie wysokości kosztów procesu do poniesienia przez strony. Warto w tym miejscu wskazać, że już dotychczasowa praktyka orzecznicza pokazała, że sądy, nawet jeśli uznały pozew banku za zasadny, to często nie obciążały ponad miarę frankowicza lub w ogóle znosiły wzajemnie koszty. Ponadto odpowiednio dobrana strategia procesowa może doprowadzić do wygranej w sprawie z powództwa banku. Zatem istotnym jest, aby w takich sprawach korzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika doświadczonego w prowadzeniu spraw frankowych.
Najczęściej zadawane pytania przez frankowiczów (FAQ):
Na czym polegał problem prawny przedstawiony TSUE?
W sprawie o sygn. XXVIII C 23166/22 Sąd Okręgowy w Warszawie skierował pytanie prejudycjalne dotyczące możliwości obciążenia konsumenta pełnymi kosztami procesu w sytuacji, gdy bank składa kontrpozew o zwrot kapitału po prawomocnym unieważnieniu umowy kredytu indeksowanego do CHF. Zwrócono uwagę na znaczną dysproporcję opłat procesowych pomiędzy bankiem a konsumentem.
Jakie stanowisko zajął TSUE w wyroku z 27 listopada 2025 r. (C-746/24) odniesieniu do kosztów procesu?
Trybunał stwierdził, że konsument, który przegra postępowanie zainicjowane przez bank w związku z unieważnieniem umowy, nie może być automatycznie obciążony pełnymi kosztami procesu. W ocenie TSUE takie obciążenie może naruszać zasadę skutecznej ochrony praw konsumenta.