23 kwietnia 2026 roku zapadł wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sprawa C-744/24), który rewolucjonizuje sytuację osób posiadających kredyty gotówkowe i konsumenckie. Trybunał jednoznacznie stwierdził, że banki nie mają prawa naliczać odsetek od kosztów kredytu, których konsument nigdy nie otrzymał do własnej dyspozycji.
Wyrok ten ma istotne znaczenie dla sytuacji prawnej tysięcy kredytobiorców, dlatego warto przeanalizować, jakie uprawnienia i roszczenia z niego wynikają.
Czym są odsetki od skredytowanych kosztów kredytu?
Odsetki od skredytowanych kosztów kredytu pojawiają się w sytuacji, gdy bank dolicza do kwoty kredytu koszty związane z jego udzieleniem, np. prowizję lub składkę ubezpieczeniową, a następnie nalicza odsetki od całej tej kwoty.
Przykładowo, jeżeli konsument zawiera umowę kredytu na 30 000 zł, a bank finansuje dodatkowo prowizję w wysokości 3 000 zł, odsetki mogą być naliczane od kwoty 33 000 zł. Oznacza to, że odsetki obejmują również koszty kredytu, które nie zostały wypłacone kredytobiorcy.
To właśnie taki sposób finansowania kosztów kredytu był przedmiotem analizy w sprawie C-744/24.
Kiedy naliczanie odsetek od skredytowanych kosztów może prowadzić do sankcji kredytu darmowego?
Polskie przepisy, a w szczególności art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, przewidują szczególny mechanizm ochrony konsumenta w przypadku naruszenia przez kredytodawcę obowiązków ustawowych. Jest nim sankcja kredytu darmowego , której zastosowanie powoduje, że kredytobiorca zobowiązany jest do zwrotu wyłącznie wypłaconego kapitału bez konieczności ponoszenia odsetek, prowizji oraz pozostałych kosztów kredytu. W praktyce oznacza to, że zobowiązanie staje się dla konsumenta nieoprocentowane.
Czy odsetki od skredytowanych kosztów mogą być podstawą do SKD?
Naliczanie odsetek od kwot, które nie zostały faktycznie przekazane kredytobiorcy, może zostać uznane za naruszenie obowiązków informacyjnych spoczywających na banku. Jednym z kluczowych obowiązków kredytodawcy jest bowiem prawidłowe przedstawienie całkowitego kosztu kredytu oraz Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania (RRSO). Jeżeli bank nalicza odsetki od dodatkowych kosztów doliczonych do kredytu, rzeczywisty koszt finansowania jest wyższy niż wynikałoby to z informacji przedstawionych konsumentowi w umowie.
W takiej sytuacji kredytobiorca może rozważyć powołanie się na sankcję kredytu darmowego jako najdalej idącą formę ochrony przewidzianą dla konsumenta. Jej skutkiem jest wyeliminowanie obowiązku zapłaty wszelkich kosztów kredytu ponad zwrot otrzymanego kapitału.
Czy brak możliwości zastosowania SKD oznacza utratę wszystkich roszczeń wobec banku?
Nie w każdym przypadku możliwe będzie skorzystanie z SKD. Ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje bowiem określone ograniczenia dotyczące zarówno rodzaju umowy, jak i terminu wykonania uprawnienia. Jednym z najważniejszych jest roczny termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji, liczony od dnia wykonania umowy kredytu. W praktyce oznacza to, że w przypadku kredytów całkowicie spłaconych przed wieloma laty możliwość zastosowania SKD może być wyłączona. Ograniczenia dotyczą również zakresu stosowania ustawy gdyż nie każda umowa kredytowa będzie objęta jej regulacjami.
Jeżeli więc sankcja kredytu darmowego nie może zostać wykorzystana z przyczyn formalnych, znaczenie może mieć wyrok TSUE w sprawie C-744/24. Orzeczenie to wskazuje odrębną podstawę dochodzenia roszczeń związanych z pobieraniem przez bank odsetek od skredytowanych kosztów kredytu.
Czy najnowszy wyrok TSUE daje Ci nowe możliwości wobec banku?
Wyrok TSUE w sprawie C-744/24 może mieć istotne znaczenie dla osób posiadających kredyty konsumenckie, w których bank naliczał odsetki od skredytowanych kosztów kredytu. Takie rozwiązanie prowadziło do sytuacji, w której konsument spłacał odsetki od środków, których faktycznie nigdy nie otrzymał.
W zależności od okoliczności konkretnej umowy kredytobiorcy mogą dochodzić swoich praw na dwóch podstawowych drogach. Pierwszą z nich jest sankcja kredytu darmowego, która przy spełnieniu ustawowych warunków , pozwala ograniczyć zobowiązanie wyłącznie do zwrotu wypłaconego kapitału. Drugą możliwością jest dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych odsetek od skredytowanych kosztów, gdy zastosowanie SKD nie jest już możliwe.
Jak sprawdzić, czy odsetki od skredytowanych kosztów kredytu były naliczane w Twojej umowie?
Ocena konkretnej sprawy wymaga analizy dokumentacji kredytowej. Znaczenie mają przede wszystkim treść umowy, sposób finansowania prowizji lub innych kosztów kredytu, harmonogram spłat oraz informacje dotyczące całkowitego kosztu kredytu i RRSO.
Dopiero analiza tych dokumentów pozwala ocenić, czy w umowie naliczano odsetki od skredytowanych kosztów kredytu oraz czy istnieją podstawy do dalszej analizy pod kątem SKD lub innych roszczeń.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ) – Odsetki od skredytowanych kosztów kredytu
Czy warto analizować propozycje ugód dotyczących odsetek od skredytowanych kosztów kredytu?
Jeżeli bank przedstawi propozycję ugody dotyczącą odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, przed jej zaakceptowaniem warto dokładnie przeanalizować jej treść oraz skutki prawne.
W szczególności należy sprawdzić, czy proponowane warunki dotyczą wyłącznie odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, czy również innych roszczeń wynikających z umowy. W niektórych przypadkach podpisanie ugody może wiązać się ze zrzeczeniem dalszych roszczeń wobec banku.
Czy wyrok TSUE C-744/24 oznacza, że każdy kredyt daje prawo do zwrotu odsetek?
Nie. Wyrok nie oznacza automatycznego powstania roszczeń. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy treści umowy oraz okoliczności jej wykonywania.
Czy po spłacie kredytu można analizować odsetki od skredytowanych kosztów kredytu?
Tak. Fakt wykonania umowy nie wyklucza możliwości jej analizy. To, czy w konkretnej sprawie istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń, zależy od rodzaju umowy, treści jej postanowień oraz obowiązujących przepisów.