Wielu frankowiczów, którzy występują do sądu z żądaniem ustalenia nieważności umowy, zastanawia się, czy przez cały czas trwania postępowania muszą nadal spłacać raty. Rozwiązaniem może być wniosek o zabezpieczenie roszczeń poprzez czasowe wstrzymanie obowiązku wykonywania umowy kredytu frankowego.
Zabezpieczenie roszczeń pozwala chronić kredytobiorcę do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. Jego udzielenie nie następuje jednak automatycznie. Sąd każdorazowo ocenia treść wniosku, przedstawione dokumenty oraz okoliczności konkretnego sporu.
Na czym polega zabezpieczenie roszczeń frankowiczów?
Zabezpieczenie roszczeń jest tymczasowym środkiem ochrony udzielanym przez sąd na czas trwania postępowania. W sprawie dotyczącej kredytu frankowego może polegać przede wszystkim na wstrzymaniu obowiązku płacenia rat do chwili prawomocnego zakończenia procesu.
Zakres ochrony zależy jednak od treści postanowienia sądu. Oprócz zawieszenia płatności rat wniosek może obejmować także zakaz wypowiedzenia umowy z powodu ich nieuiszczania, prowadzenia działań windykacyjnych lub przekazywania informacji o zadłużeniu do określonych rejestrów. Takie skutki nie wynikają automatycznie z każdego zabezpieczenia powinny zostać objęte żądaniem wniosku i uwzględnione przez sąd.
Udzielenie zabezpieczenia roszczeń nie przesądza, że umowa kredytu frankowego zostanie ostatecznie uznana za nieważną. Sąd dokonuje na tym etapie jedynie wstępnej oceny roszczenia i potrzeby udzielenia konsumentowi tymczasowej ochrony.
Kiedy frankowicze mogą złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczeń?
Wniosek o zabezpieczenie roszczeń może zostać złożony razem z pozwem dotyczącym kredytu frankowego albo później, już w toku postępowania. Wniosek zawarty w pozwie nie podlega odrębnej opłacie. Jeżeli jest składany jako osobne pismo, pobierana jest od niego opłata stała w wysokości 100 zł.
Zabezpieczenie polegające na wstrzymaniu spłaty ma znaczenie w przypadku umów nadal wykonywanych. Jeżeli kredyt frankowy został już całkowicie spłacony, nie istnieje bieżący obowiązek płacenia rat, który mógłby zostać zawieszony.
Wniosek jest najczęściej rozpoznawany na posiedzeniu niejawnym, na podstawie pozwu, umowy, historii spłat oraz argumentacji przedstawionej przez kredytobiorcę. Nie należy jednak z góry zakładać konkretnego czasu oczekiwania na decyzję, ponieważ zależy on od sądu i okoliczności sprawy.
Co powinien zawierać wniosek o zabezpieczenie kredytu frankowego?
Wniosek powinien precyzyjnie określać sposób zabezpieczenia, którego domagają się frankowicze. Najczęściej jest to żądanie wstrzymania obowiązku spłaty rat wynikających z umowy kredytu frankowego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
W zależności od sytuacji żądanie może obejmować również zakaz wypowiedzenia umowy z powodu zaprzestania płatności, prowadzenia windykacji lub przekazywania informacji o zaległościach do rejestrów. Konieczne jest przy tym opisanie, dlaczego roszczenie dotyczące nieważności umowy jest prawdopodobne i dlaczego brak zabezpieczenia mógłby utrudnić osiągnięcie celu postępowania.
Do wniosku warto dołączyć przede wszystkim umowę kredytu frankowego wraz z aneksami, zaświadczenie banku lub historię spłat, korespondencję dotyczącą zakwestionowania umowy oraz dokumenty pozwalające porównać kwotę udostępnionego kapitału z wysokością dotychczas spełnionych świadczeń.
Jakie warunki muszą spełnić frankowicze, aby uzyskać zabezpieczenie roszczeń?
Zgodnie z przepisami postępowania cywilnego osoba występująca o zabezpieczenie powinna uprawdopodobnić roszczenie oraz interes prawny w jego udzieleniu. Uprawdopodobnienie nie wymaga przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, ale przedstawione argumenty i dokumenty muszą pozwalać na wstępne przyjęcie, że dochodzone roszczenie może być zasadne.
W sprawach frankowych może to oznaczać wskazanie kwestionowanych postanowień dotyczących przeliczeń walutowych, sposobu ustalania kursów przez bank, zakresu informacji przekazanych o ryzyku walutowym oraz skutków usunięcia tych postanowień z umowy.
Drugim warunkiem jest interes prawny w zabezpieczeniu. Kredytobiorca powinien wykazać, że brak tymczasowej ochrony może uniemożliwić lub poważnie utrudnić wykonanie przyszłego orzeczenia albo osiągnięcie celu postępowania. Wysokość dokonanych wpłat, w tym ustalenie, czy ich suma osiągnęła lub przekroczyła wypłacony kapitał, może być ważnym argumentem, ale nie stanowi samodzielnej ustawowej przesłanki udzielenia zabezpieczenia. Nie można więc przyjąć, że każdy frankowicz, który nie zwrócił jeszcze równowartości kapitału, jest automatycznie pozbawiony możliwości uzyskania ochrony.
Jak wygląda procedura po udzieleniu zabezpieczenia roszczeń?
Jeżeli sąd uwzględni wniosek, frankowicze mogą zaprzestać płacenia rat w zakresie i od momentu określonego w postanowieniu. Przed wstrzymaniem płatności należy dokładnie sprawdzić sentencję orzeczenia, ponieważ to ona wyznacza granice ochrony.
Bank może zaskarżyć postanowienie o zabezpieczeniu. Samo wniesienie środka zaskarżenia nie oznacza jednak automatycznie, że kredytobiorca powinien ponownie rozpocząć spłatę. Znaczenie ma wykonalność konkretnego orzeczenia oraz ewentualne dalsze decyzje sądu.
Postanowienie o zabezpieczeniu może zostać następnie zmienione albo uchylone, jeżeli zmienią się okoliczności sprawy. W takiej sytuacji należy ponownie ustalić sposób wykonywania umowy i ewentualne konsekwencje dotyczące rat, których wcześniej nie płacono.
Czy wstrzymanie spłaty kredytu frankowego jest bezpieczne?
Zabezpieczenie roszczeń zapewnia ochronę prawną w zakresie określonym przez sąd, dlatego zaprzestanie spłaty na jego podstawie jest czymś innym niż samodzielne wstrzymanie płatności bez postanowienia.
Nie należy jednak przedstawiać zabezpieczenia jako rozwiązania całkowicie pozbawionego ryzyka. Ma ono charakter tymczasowy i może zostać zmienione lub uchylone. Ostateczne rozliczenie stron będzie natomiast zależało od prawomocnego wyniku sprawy dotyczącej kredytu frankowego.
Z tego względu część kredytobiorców decyduje się zachowywać środki odpowiadające zawieszonym ratom do czasu zakończenia postępowania. Nie jest to obowiązek wynikający z samego zabezpieczenia, lecz rozwiązanie pozwalające ograniczyć ryzyko finansowe na wypadek niekorzystnej zmiany sytuacji procesowej.
Jakie korzyści może dać zabezpieczenie roszczeń frankowiczów?
Najważniejszym skutkiem zabezpieczenia jest czasowe uwolnienie kredytobiorcy od obowiązku dalszego regulowania rat kredytu frankowego. Może to ograniczyć ryzyko dokonywania kolejnych wpłat na podstawie umowy, której ważność jest przedmiotem sporu.
Jeżeli postanowienie zostało odpowiednio sformułowane, może ono dodatkowo zabezpieczać frankowiczów przed wypowiedzeniem umowy, windykacją lub negatywnym raportowaniem zaległości wynikających wyłącznie ze wstrzymania rat objętego zabezpieczeniem.
Zakres korzyści zależy jednak zawsze od treści postanowienia sądu. Dlatego zarówno wniosek, jak i późniejsza analiza wydanego orzeczenia powinny być przygotowane z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy.
Czy warto złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczeń frankowiczów?
Zabezpieczenie roszczeń może istotnie poprawić sytuację kredytobiorcy na czas postępowania dotyczącego nieważności kredytu frankowego. Pozwala ograniczyć dalsze obciążenia finansowe i zabezpieczyć skuteczność przyszłego rozstrzygnięcia.
Nie należy jednak traktować go jako automatycznego elementu każdej sprawy frankowej. Wniosek powinien zostać dostosowany do treści konkretnej umowy, historii spłat oraz aktualnej sytuacji procesowej. Dopiero analiza tych elementów pozwala ocenić, czy istnieją podstawy do ubiegania się o wstrzymanie spłaty i jaki zakres zabezpieczenia najlepiej chroniłby interesy kredytobiorcy.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy każdy frankowicz może otrzymać wstrzymanie spłaty kredytu?
Każdy kredytobiorca prowadzący sprawę dotyczącą nadal wykonywanej umowy może złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczeń. Nie oznacza to jednak, że każdy taki wniosek zostanie uwzględniony.
Sąd ocenia prawdopodobieństwo roszczenia, interes prawny, treść umowy kredytu frankowego, wysokość dokonanych wpłat oraz pozostałe okoliczności sprawy. Nie ma więc jednej reguły gwarantującej frankowiczom wstrzymanie spłaty.
Jak wyrok TSUE C-287/22 wpłynął na zabezpieczenie roszczeń frankowiczów?
Istotne znaczenie dla zabezpieczenia roszczeń frankowiczów ma wyrok TSUE z 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-287/22. Trybunał rozpatrywał możliwość zastosowania środka tymczasowego polegającego na zawieszeniu wykonywania umowy kredytu powiązanego z walutą obcą do czasu zakończenia postępowania dotyczącego jej nieważności. Nie był to zatem wyrok z grudnia 2022 r., jak wskazano w pierwotnej wersji tekstu.
TSUE wskazał, że sąd krajowy powinien mieć możliwość udzielenia takiej ochrony, jeżeli jest ona konieczna do zapewnienia pełnej skuteczności przyszłego orzeczenia i restytucyjnych skutków wynikających z eliminacji nieuczciwych warunków umownych. Orzeczenie nie oznacza jednak obowiązku automatycznego uwzględniania każdego wniosku ocena przesłanek nadal należy do sądu krajowego.