Przy głośnych sprawach o stwierdzenie nieważności tzw. umów frankowych, obecnie coraz szerzej mówi się o sankcji kredytu darmowego. Czy zatem banki po swojej porażce z frankowiczami, ponownie pozwoliły sobie na stworzenie umów, które zawierały zapisy niedozwolone lub błędy?
Odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca, a w gronie banków, których umowy kredytu obarczone są wadliwymi elementami kwalifikującymi je do sankcji kredytu darmowego jest m.in. Citi Handlowy. Uznanie natomiast, że Twoja umowa kwalifikuje się do sankcji kredytu darmowego oznacza, że możesz odzyskać od banku nadpłacone raty odsetkowe i inne koszty okołokredytowe, zaś dalsza spłata kredytu obejmować będzie wyłącznie udostępniony Ci kapitał.
Czym jest sankcja kredytu darmowego i kto może z niej skorzystać?
Sankcja kredytu darmowego jest szczególnym środkiem ochrony konsumenta (kredytobiorcy), polegającym na pozbawieniu banku przychodów z tytułu danego kredytu konsumenckiego, takich jak odsetki oraz inne koszty, przy pozostawieniu wobec kredytobiorcy wyłącznie obowiązku zwrotu kapitału. Powyższe oznacza, że po zastosowaniu sankcji kredytu darmowego spłacasz wyłącznie udostępniony Ci kapitał, a kredyt staje się dla Ciebie „nieodpłatny”, „darmowy”.
Jakie warunki należy spełnić, żeby skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
O sankcji kredytu darmowego mówi art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim powstaje ona, gdy bank naruszy określone w ustawie obowiązki dotyczące formy lub treści umowy albo też limitów kosztów, zaś konsument złoży skuteczne pisemne oświadczenie o skorzystaniu z tej sankcji.
Jeżeli zatem jako konsument zawarłeś umowę z bankiem Citi Handlowym oraz:
- umowa kredytowa została podpisana po 18 grudnia 2011 r.,
- wziąłeś kredyt na kwotę niższą niż 255.550,00 zł lub równowartość tej kwoty w innej walucie,
- w trakcie spłaty nie miałeś żadnych opóźnień dłuższych niż 30-dniowe,
- nadal spłacasz kredyt lub spłaciłeś go nie później niż rok temu (oczywiście dla skorzystania z sankcji kredytu darmowego działania należy podjąć przed upływem tego terminu),
Co istotne, sankcja kredytu darmowego nie ma charakteru odszkodowawczego działa niezależnie od tego, czy poniosłeś realny uszczerbek majątkowy oraz obejmuje co do zasady całość odsetek i kosztów, które podlegają tej sankcji (brak normatywnej podstawy do „miarkowania”, np. obniżenia tylko części odsetek, poza możliwością wyłączenia samej sankcji przy nadużyciu prawa na podstawie art. 5 k.c. o czym dalej).
Jakie błędy w umowie z Citi Handlowym mogą Ci się opłacać?
Jeżeli umowa kredytu zawarta z Citi Handlowym zawiera określone nieprawidłowości, kredytobiorca może mieć podstawy do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. W praktyce może to oznaczać obowiązek zwrotu wyłącznie faktycznie udostępnionego kapitału, możliwość odzyskania zapłaconych odsetek i kosztów kredytu oraz obniżenie przyszłych rat.
W umowach kredytu z Citi Handlowym mogą pojawiać się m.in. takie błędy jak:
- wskazanie kwoty kredytu wyższej niż kwota faktycznie wypłacona kredytobiorcy,
- naliczanie odsetek od prowizji, ubezpieczenia lub innych kosztów okołokredytowych,
- przekroczenie ustawowego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu,
- błędne obliczenie lub wskazanie oprocentowania,
- naruszenie obowiązków informacyjnych wobec konsumenta.
Takie nieprawidłowości nie zawsze są łatwe do zauważenia, ale mogą mieć istotne znaczenie dla rozliczenia kredytu. Dlatego warto przekazać umowę do analizy i sprawdzić, czy istnieją podstawy do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
Jakie znaczenie dla umów z Citi Handlowym ma wyrok TSUE w sprawie C-744/24?
Z uwagi na coraz większą ilość postępowań sądowych związanych z SKD, w tym postępowań z udziałem kredytobiorców Citi Handlowego, sądy krajowe kierują do TSUE pytania prejudycjalne.
Jeden z ostatnich wyroków TSUE z 23 kwietnia 2026 r. zapadły w sprawie C-744/24 ma niebagatelne znaczenie także dla kredytobiorców Citi Handlowego, gdyż TSUE zakwestionował praktykę obejmowania oprocentowaniem kosztów, które nie zostały im faktycznie wypłacone. Oznacza to, że bank nie może naliczać odsetek od kosztów kredytu, które nie zostały Ci faktycznie wypłacone całkowita kwota kredytu powinna obejmować wyłącznie udostępniony kredytobiorcy kapitał, a nie prowizje, ubezpieczenia czy inne opłaty związane z umową kredytu.
Przywołany wyrok TSUE może otwierać drogę do dochodzenia zwrotu nadpłaconych odsetek, a w określonych przypadkach także do powoływania się na sankcję kredytu darmowego również co do umów zawartych z Citi Handlowym.
Co musisz zrobić, aby ubiegać się o możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego?
Zanim zainicjujesz spór z bankiem sprawdź, czy Twoja umowa kwalifikuje się do sankcji kredytu darmowego w tym celu skontaktuj się ze specjalistami, aby nie popełnić kosztownego błędu.
Kancelaria zweryfikuje Twoją umowę kredytu, a następnie podejmiemy konieczne działania:
- pierwszym z nich jest przygotowanie i złożenie pisemnego oświadczenia – doręczenie kredytodawcy Twojego pisemnego oświadczenia o skorzystaniu z SKD musi nastąpić najpóźniej przed upływem 12 miesięcy od całkowitej spłaty kredytu,
- jeżeli bank uzna oświadczenie, bez konieczności wkraczania na drogę sadową skorzystasz z sankcji kredytu darmowego,
- w przypadku sprzeciwu ze strony banku, konieczne będzie skierowania sprawy do sądu, przy czym po wyroku TSUE w sprawie C-744/24 Twoje szanse na wygraną są znaczące.
Dlaczego coraz więcej kredytobiorców pozywa banki w sprawach o sankcję kredytu darmowego?
Jak wynika z danych Związku Banków Polskich (ZBP) w sądach toczy się obecnie ponad 23 tysięcy spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego, czyli o 51 % więcej niż w roku poprzednim wśród nich rośnie liczba postępowań przeciwko bankowi Citi Handlowemu, zaś ostatni wyrok TSUE znacznie zwiększa szanse kredytobiorców na zwycięstwo w obliczu sprzecznych z ustawą działań banków. Konstrukcje umów kredytu pozwalają bankom m. in. na pobieranie odsetek od kosztów udzielenia kredytu konsumenckiego, przy czym zgodnie z dyrektywą 2008/48 umowa kredytu konsumenckiego nie może zawierać postanowień, zgodnie z którymi stopa oprocentowania ma zastosowanie nie tylko do kwoty kredytu udostępnionej klientowi, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem, takich jak np. prowizja za udzielenie kredytu, ale także kosztów usług dodatkowych jak np. ubezpieczenia.
Kiedy naliczanie odsetek od kosztów kredytu może uzasadniać sankcję kredytu darmowego?
W tym miejscu warto przywołać stanowisko rzecznika Finansowego, który w ogólnym Oświadczenie w sprawie sankcji kredytu darmowego wskazał, że „(…)niedopuszczalna jest praktyka naliczania odsetek kapitałowych od kwoty, która nie jest w rzeczywistości udostępniona klientowi, gdyż stoi ona w sprzeczności z samą ideą odsetek kapitałowych, a przez to narusza dobre obyczaje.”. Należy także pamiętać, że sankcja może być zablokowana lub ograniczona na podstawie art. 5 k.c., jeżeli konsument nadużywa uprawnienia wynikającego z art. 45 ust. 1 u.k.k., tj. działa sprzecznie ze społeczno‑gospodarczym przeznaczeniem tego prawa albo z zasadami współżycia społecznego. Jednocześnie sam fakt, że naruszenie nie jest doniosłe dla interesu konsumenta nie wystarcza, aby powołać się na nadużycie dopuszcza się to w rażących przypadkach.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy umowy kredytu zawarte z Citi Handlowym mogą zostać uznane za darmowe (podlegać SKD)?
Tak. Jeżeli zawarłeś umowę kredytu konsumenckiego z Citi Handlowym po 18 grudnia 2011 r. i bank nie wywiązał się z ciążących na nim obowiązków informacyjnych oraz np. nieprawidłowego określił RRSO, doliczył do kwoty kredytu koszty kredytu jak prowizja, czy ubezpieczenia lub uwzględnił nieprawidłową podstawę naliczania odsetek, to do Twojej umowy może zostać zastosowana SKD.
Pamiętaj jednak, że każda sprawa podlega indywidualnej ocenie przez sąd.
Co mogę zyskać w przypadku objęcia mojej umowy SKD?
Spłacasz wyłącznie udostępnioną Ci kwotę kapitału – bez prowizji, ubezpieczeń, odsetek i innych kosztów. Możesz odzyskać kwoty, które zostały niewłaściwie naliczone przez bank, np. odsetki od doliczonych do kwoty kredytu kosztów kredytu (np. prowizji, czy ubezpieczenia) oraz pobrane koszty.
Materiał został przygotowany przez ekspertkę Natalię Mazur