Czy można unieważnić kredyt euro? Analiza prawna

Spektakularny sukces, który w ostatnich latach odnieśli frankowicze w sporach z bankami, zachęcił pozostałych kredytobiorców posiadających zobowiązania w walutach euro czy dolara do sprawdzenia swoich umów kredytowych. Jak się okazało konstrukcja takich umów jest tożsama z umowami frankowymi. Czy zatem podobnie jak w przypadku frankowiczów można unieważnić kredyt euro, jakie są podstawy prawne takiego działania oraz jak wygląda praktyka sądowa w Polsce?

Czym jest kredyt w euro?

Kredyty waloryzowane do walut obcych, w tym także do euro, były przez lata popularnym rozwiązaniem finansowym. Wielu kredytobiorców wybierało takie produkty ze względu na pozornie korzystniejsze warunki, w tym niższe oprocentowanie. Kredyt euro to kredyt złotówkowy, którego wartość została przeliczona na euro według kursu z dnia uruchomienia kredytu lub wypłaty jego transzy. Następnie saldo zadłużenia i wysokość raty były przeliczane na nowo w zależności od aktualnego kursu euro, publikowanego przez bank. Kredytobiorca spłacał zobowiązanie w złotówkach, ale jego wysokość była uzależniona od kursu waluty obcej.

Dlaczego kredytobiorcy zaczęli podważać takie umowy kredytów euro?

Głównym powodem są klauzule waloryzacyjne, które pozwalały bankom na jednostronne ustalanie kursów walut. Oznacza to, że banki mogły dowolnie ustalać, po jakim kursie przeliczały raty kredytów euro i saldo zadłużenia. W efekcie kredytobiorcy nie mieli żadnego wpływu na wysokość swojego zobowiązania. Tego rodzaju mechanizmy zostały uznane na niedozwolone w licznych orzeczeniach sądowych, czego skutkiem było wyeliminowanie takich umów z obrotu prawnego. 

Jakie są podstawy prawne do unieważnienia kredytu euro?

Podstawy prawne do unieważnienia kredytu euro wynikają przede wszystkim z istnienia tzw. klauzul abuzywnych oraz braku przejrzystości umowy. Klauzule abuzywne to postanowienia, które rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami – przykładem może być zapis pozwalający bankowi jednostronnie ustalać kurs euro, bez jasno określonych zasad i ograniczeń. W przypadku wielu umów kredytów powiązanych z walutą euro brakowało również rzetelnej informacji o sposobie przeliczania kursów oraz o ryzyku walutowym. Kredytobiorcy często nie byli świadomi, w jakim stopniu zmiany kursu euro mogą wpływać na wysokość ich zobowiązań, co w świetle prawa może stanowić podstawę do unieważnienia takiej umowy.

Jak wygląda orzecznictwo sądów w sprawie kredytów euro?

Choć spraw dotyczących kredytów euro jest mniej niż tych związanych z kredytami frankowymi, linia orzecznicza jest podobna. Sądy stają po stronie konsumentów, uznając zapisy umów za niedozwolone i niewiążące. Zazwyczaj prowadzi to do unieważnienia całej umowy lub jej części, co skutkuje obowiązkiem zwrotu świadczeń przez obie strony. 

Co oznacza unieważnienie umowy kredytu w euro?

Unieważnienie umowy kredytu oznacza, że umowa nigdy nie istniała w świetle prawa. Strony muszą zwrócić sobie nawzajem to, co sobie świadczyły. Kredytobiorca oddaje bankowi kwotę kapitału otrzymanego w ramach kredytu (bez odsetek, prowizji i innych kosztów) natomiast bank zwraca kredytobiorcy wszystkie uiszczone przez niego raty, opłaty oraz koszty okołokredytowe. 

Jakie kroki trzeba podjąć, by unieważnić kredyt euro?

Działania, które należy podjąć w celu unieważnienia umowy w euro zazwyczaj wyglądają następująco:

1. Analiza umowy przez profesjonalistę – pierwszym krokiem jest konsultacja z pełnomocnikiem specjalizującym się w kredytach waloryzowanych do waluty obcej. Pomoże on zlokalizować w umowie niedozwolone zapisy;
2. Wystąpienie z reklamacją do banku – w przypadku podejrzenia nieprawidłowości należy skierować pisemną reklamację do banku;
3. Rozważenie drogi sądowej – w zależności od wniosków płynących z analizy prawnej i wyników postępowania reklamacyjnego, możliwe jest skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego, w którym najczęściej formułowane są żądania unieważnienia umowy kredytowej oraz zwrotu wszystkich uiszczonych przez kredytobiorców rat; ewentualnie zwrotu nadpłat wynikających z zastosowania w umowie klauzul abuzywnych; 

Jakie dokumenty przygotować w celu analizy umowy kredytu euro?

Eurowicz zdecydowany dochodzić swoich praw w sporze przeciwko bankowi powinien zgromadzić dokumentację związaną z umową kredytową. W szczególności powinien posiadać: 

• umowę kredytową wraz z załącznikami;
• regulamin kredytu;
• dokumenty związane z zawarciem umowy takie jak wniosek kredytowy;
• zaświadczenie z banku potwierdzające wszelkie dokonane spłaty tytułem rat oraz opłat okołokredytowych; 

Jeżeli kredytobiorca nie posiada wszystkich niezbędnych dokumentów powinien zawnioskować do banku o ich wydanie, może również od razu skonsultować się z prawnikiem, który pomoże przygotować wniosek  o wydanie dokumentacji z banku.  

Unieważnienie kredytu euro – kiedy jest możliwe i jakie są podstawy?

Unieważnienie kredytu euro jest możliwe jeżeli w umowie znajdują się niedozwolone postanowienia. Podstawą są zwykle nieuczciwe klauzule przeliczeniowe, naruszenie obowiązku informacyjnego oraz nieograniczone ryzyko wzrostu zobowiązania nałożone wyłącznie na kredytobiorcę. Jeśli masz kredyt euro, warto rozważyć konsultację z prawnikiem i ocenę swojej umowy kredytu. 

FAQ – Najczęściej zadawane pytania